(TITC) – Giữa đại ngàn phía Tây Quảng Ngãi, điểm du lịch cộng đồng A Biu (xã Trà Bùi, khu vực Trà Bồng – vùng sáp nhập từ tỉnh Kon Tum cũ) đang trở thành hình mẫu về phát triển du lịch cộng đồng bền vững, gắn với bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc Cor, Ba Na và khai thác hiệu quả tiềm năng sinh thái miền núi.
Phát huy lợi thế bản địa, giữ gìn giá trị truyền thống
A Biu là bản nhỏ của người Cor nằm ven dòng sông Tang, nơi còn lưu giữ nhiều giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc. Người dân nơi đây vẫn duy trì các lễ hội như lễ ăn trâu, lễ mừng lúa mới, múa chiêng, hát dân ca Cor… Cảnh quan núi rừng hùng vĩ, khí hậu trong lành cùng nét văn hóa đậm đà bản sắc đã tạo nên sức hấp dẫn riêng cho vùng đất này.
Từ năm 2018, chính quyền địa phương đã phối hợp với các tổ chức phát triển và doanh nghiệp lữ hành xây dựng mô hình “Làng du lịch cộng đồng A Biu”, hướng tới khai thác du lịch dựa vào cộng đồng, bảo tồn văn hóa gắn với phát triển sinh kế.
Đến nay, A Biu có hơn 15 hộ dân trực tiếp tham gia làm du lịch với các dịch vụ homestay, ẩm thực truyền thống, hướng dẫn trải nghiệm, dệt thổ cẩm, trình diễn cồng chiêng, giới thiệu nhạc cụ dân tộc và nghề thủ công địa phương. Người dân được tập huấn kỹ năng đón khách, giao tiếp, đặc biệt là kể chuyện văn hóa và sử thi dân gian của người Cor, Ba Na, giúp du khách hiểu sâu hơn về đời sống tinh thần phong phú của cư dân miền sơn cước.
Du lịch trải nghiệm – gắn văn hóa với sinh kế
Đến với A Biu, du khách có thể tham gia giã gạo, nấu cơm lam, chế tác nhạc cụ, dệt thổ cẩm, cùng người dân lên nương, hái rau rừng, hoặc ngồi bên bếp lửa nghe các già làng kể sử thi Ba Na, Cor – những câu chuyện huyền thoại về con người và núi rừng Tây Nguyên.
Khu nhà sàn cộng đồng là điểm nhấn của A Biu, nơi diễn ra các chương trình giao lưu văn nghệ dân gian và tái hiện nghi lễ truyền thống. Các tuyến du lịch “Một ngày ở bản A Biu” và “Khám phá vùng sâm Ngọc Linh – trải nghiệm văn hóa bản địa” được nhiều doanh nghiệp đưa vào tour Tây Quảng Ngãi, kết nối cùng các điểm du lịch sinh thái như thác Trà Bồng, núi Chư Đăng Ya và vùng trồng sâm Ngọc Linh.
Hiệu quả rõ nét về kinh tế và xã hội
Theo thống kê của ngành du lịch Quảng Ngãi, mỗi năm điểm A Biu đón trên 6.000 lượt khách, trong đó có hơn 10% là khách quốc tế. Du lịch mang lại thu nhập ổn định cho người dân, bình quân 80-100 triệu đồng/hộ/năm. Thanh niên và phụ nữ được tạo việc làm, góp phần giảm nghèo bền vững và giữ chân lao động tại địa phương.
Không chỉ mang lại giá trị kinh tế, du lịch cộng đồng còn góp phần nâng cao ý thức bảo tồn văn hóa và môi trường. Người dân chủ động phục dựng lễ hội, duy trì nghề dệt truyền thống, đồng thời áp dụng quy ước bảo vệ rừng, hạn chế rác thải nhựa và sử dụng vật liệu thân thiện trong hoạt động du lịch.
Kinh nghiệm và định hướng phát triển
Từ mô hình A Biu, Quảng Ngãi mới rút ra nhiều kinh nghiệm quý trong phát triển du lịch cộng đồng miền núi:
- Một là, người dân phải là chủ thể trung tâm – vừa gìn giữ văn hóa, vừa hưởng lợi trực tiếp.
- Hai là, kết hợp chặt chẽ giữa quy hoạch du lịch, bảo tồn tài nguyên thiên nhiên và xây dựng hạ tầng phù hợp.
- Ba là, chú trọng đào tạo kỹ năng, kết nối doanh nghiệp, tạo chuỗi sản phẩm du lịch có giá trị gia tăng cao.
Tỉnh Quảng Ngãi hiện định hướng mở rộng mô hình du lịch cộng đồng ra các xã vùng cao Trà Sơn, Trà Phong, Sơn Tây, Kon Plông và khu vực Chư Đăng Ya – nhằm hình thành “vành đai du lịch sinh thái – văn hóa – dược liệu sâm Ngọc Linh” ở phía Tây. A Biu được xác định là điểm nhấn trung tâm, kết nối giữa du lịch văn hóa Cor – Ba Na và du lịch dược liệu, góp phần phát triển bền vững toàn vùng.
Lan tỏa giá trị từ bản làng miền núi
Từ những bước đi đầu tiên của A Biu, du lịch cộng đồng Quảng Ngãi đang khẳng định hướng đi đúng: lấy con người làm gốc, văn hóa bản địa làm hồn, thiên nhiên làm nền tảng. Mô hình này không chỉ mở ra sinh kế mới cho đồng bào dân tộc thiểu số mà còn góp phần lan tỏa hình ảnh một Quảng Ngãi mới – năng động, bền vững và đậm đà bản sắc.
Trung tâm Thông tin du lịch
