(TITC) – Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển của Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP), nhiều địa phương trên cả nước đã sáng tạo trong việc kết hợp mô hình bán hàng OCOP với hoạt động du lịch, hình thành những không gian trải nghiệm, giới thiệu sản phẩm đặc trưng mang đậm bản sắc vùng miền. Đây không chỉ là hướng đi mới trong tiêu thụ nông sản, mà còn mở ra cơ hội phát triển du lịch nông thôn, du lịch cộng đồng bền vững.
Mô hình bán hàng OCOP kết hợp thu hút du lịch. Ảnh: TITC
Không gian OCOP – điểm nhấn trong hành trình khám phá địa phương
Thay vì chỉ dừng lại ở các điểm bán hàng đơn thuần, nhiều tỉnh, thành đã xây dựng “không gian OCOP” như một điểm đến hấp dẫn trong hành trình du lịch. Ở Quảng Ninh, mô hình Trung tâm giới thiệu và bán sản phẩm OCOP Hạ Long được bố trí khoa học, kết hợp giữa trưng bày, trải nghiệm và giới thiệu văn hóa địa phương, trở thành điểm dừng chân yêu thích của du khách trước khi khám phá vịnh Hạ Long.
Tại Tuyên Quang, những gian hàng OCOP nằm ven các tuyến du lịch Đồng Văn – Mèo Vạc không chỉ là nơi mua bán sản vật vùng cao như mật ong bạc hà, chè Shan tuyết, thổ cẩm… mà còn là nơi để du khách giao lưu, tìm hiểu phong tục, câu chuyện đằng sau mỗi sản phẩm. Không gian nhỏ nhưng chứa đựng “linh hồn” của vùng đất, góp phần lan tỏa hình ảnh du lịch Hà Giang mộc mạc, chân thực.
Mô hình bán hàng OCOP kết hợp thu hút du lịch. Ảnh: TITC
Liên kết OCOP với du lịch nông thôn – gia tăng giá trị chuỗi sản phẩm
Sự kết hợp giữa chương trình OCOP và du lịch đang tạo nên “chuỗi giá trị kép” – vừa quảng bá, tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp, vừa tạo sinh kế cho người dân địa phương. Ở Đà Nẵng, mô hình làng du lịch sinh thái Trà Quế – nơi trồng rau hữu cơ nổi tiếng – đã hình thành tour du lịch trải nghiệm kết hợp giới thiệu sản phẩm OCOP như muối thảo mộc, trà rau, nước mắm cá cơm. Du khách được “làm nông dân một ngày”, sau đó mua sản phẩm ngay tại vườn – một hình thức thương mại gắn với cảm xúc và trải nghiệm.
Tại Bắc Ninh, mô hình du lịch vườn vải thiều Lục Ngạn được tổ chức bài bản, gắn với các điểm giới thiệu sản phẩm OCOP và đặc sản địa phương. Vào mùa thu hoạch, hàng chục nghìn lượt khách trong và ngoài nước đến tham quan, chụp ảnh, thưởng thức vải tươi và mua sản phẩm chế biến. Hoạt động này không chỉ nâng cao giá trị kinh tế cho người dân, mà còn góp phần định vị thương hiệu du lịch nông sản Bắc Giang.
Sản phẩm OCOP mít sấy. Ảnh: TITC
Mô hình tiêu biểu ở Tây Nguyên và miền Tây Nam Bộ
Tại Tây Nguyên, mô hình kết hợp giữa không gian OCOP và du lịch cộng đồng đang ngày càng phát huy hiệu quả. Ở Gia Lai, Homestay A Ngui (làng K’Giang, xã Tơ Tung) đã trở thành điểm du lịch văn hóa – sinh thái kết hợp trưng bày, bán các sản phẩm OCOP như cà phê, mật ong rừng, thổ cẩm, rượu cần. Du khách vừa trải nghiệm sinh hoạt cộng đồng người Ba Na, vừa được thưởng thức và mang về những sản phẩm đặc trưng của vùng đất cao nguyên.
Tại Đắk Lắk, không gian OCOP Buôn Đôn được gắn với các tour du lịch tham quan vườn cà phê, thưởng thức rượu cần, cà phê chồn, cùng khu trưng bày sản phẩm OCOP của đồng bào Ê Đê, M’nông. Sự kết hợp giữa yếu tố văn hóa, ẩm thực và sản phẩm địa phương đã tạo nên bản sắc riêng, thu hút đông đảo du khách trong nước và quốc tế.
Còn ở Lâm Đồng, các nông trại du lịch như Cầu Đất Farm, Dalat Fairytale Land, hay Làng cà phê Laba đang xây dựng chuỗi trải nghiệm “từ trang trại đến bàn ăn”, kết hợp bán sản phẩm OCOP như cà phê đặc sản, trà ô long, mứt trái cây, hoa sấy khô… Mô hình này vừa quảng bá thương hiệu nông sản, vừa giúp du khách hiểu rõ quy trình sản xuất, góp phần nâng cao giá trị và niềm tin vào sản phẩm Việt.
Tại miền Tây Nam Bộ, mô hình du lịch kết hợp không gian OCOP đang nở rộ. Ở Cần Thơ, các điểm du lịch cộng đồng như Cồn Sơn, Phong Điền đã hình thành khu trưng bày sản phẩm OCOP – đặc sản sông nước như bánh tét lá cẩm, mật ong nhãn, khô cá, sản phẩm thủ công mỹ nghệ từ bẹ chuối, lục bình… Du khách vừa trải nghiệm làm bánh, đan lát, vừa mua sắm sản phẩm mang đậm hồn quê Nam Bộ.
Ở Vĩnh Long, các hợp tác xã du lịch nông nghiệp đã gắn kết hoạt động tham quan vườn dừa, vườn ca cao, vườn cây ăn trái với không gian bán hàng OCOP tại chỗ. Những sản phẩm như kẹo dừa, dầu dừa, rượu ca cao, trái cây sấy được đóng gói đẹp mắt, phục vụ nhu cầu quà tặng của du khách. Nhờ đó, sản phẩm địa phương không chỉ tiêu thụ nhanh mà còn lan tỏa hình ảnh vùng đất miệt vườn sông nước.
Sản phẩm OCOP hạt dẻ cười. Ảnh: TITC
Chuyển đổi số trong kết nối OCOP và du lịch
Bên cạnh các điểm bán hàng trực tiếp, nhiều địa phương đã đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số để quảng bá và tiêu thụ sản phẩm OCOP gắn với du lịch. Các nền tảng như bản đồ số du lịch, cổng thương mại điện tử OCOP, hệ thống mã QR tại điểm đến giúp du khách dễ dàng truy xuất nguồn gốc, đặt hàng online và chia sẻ trải nghiệm.
Tại Lâm Đồng và Cần Thơ, nhiều hợp tác xã du lịch nông nghiệp đã xây dựng website, fanpage giới thiệu sản phẩm OCOP như cà phê, trà, mật ong, rau hữu cơ… kèm tour tham quan nông trại. Cách làm này không chỉ mở rộng thị trường mà còn giúp du khách chủ động tìm hiểu, đặt dịch vụ và sản phẩm ngay trên nền tảng số.
Sản phẩm OCOP dâu tây sấy. Ảnh: TITC
Phát huy vai trò cộng đồng và định hướng phát triển bền vững
Điểm chung của các mô hình thành công là phát huy được vai trò của cộng đồng địa phương – những người vừa là chủ thể sản xuất OCOP, vừa là người làm du lịch. Khi người dân được hưởng lợi trực tiếp từ du lịch, họ sẽ có động lực giữ gìn cảnh quan, văn hóa, đồng thời không ngừng nâng cao chất lượng sản phẩm.
Theo định hướng của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, trong thời gian tới, các địa phương cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế hỗ trợ, quy hoạch điểm giới thiệu và bán sản phẩm OCOP kết hợp du lịch; xây dựng bộ tiêu chí gắn nhãn “Điểm đến OCOP” đảm bảo tiêu chuẩn về sản phẩm, không gian, trải nghiệm và an toàn du lịch.
Kết nối để lan tỏa thương hiệu Việt
Việc kết hợp mô hình bán hàng OCOP với hoạt động du lịch đang tạo nên hiệu ứng lan tỏa tích cực, giúp “mỗi sản phẩm là một đại sứ văn hóa”, “mỗi điểm bán hàng là một điểm du lịch”. Khi du khách đến – trải nghiệm – mua sắm và chia sẻ, sản phẩm OCOP không chỉ dừng lại ở giá trị vật chất mà trở thành cầu nối đưa hình ảnh Việt Nam đến gần hơn với bạn bè quốc tế.
Mô hình bán hàng OCOP kết hợp thu hút du lịch là hướng đi đúng đắn, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển du lịch nông thôn bền vững. Việc nhân rộng mô hình này không chỉ giúp nâng cao thu nhập cho người dân, mà còn tạo ra chuỗi giá trị du lịch – văn hóa – nông nghiệp đặc trưng, góp phần xây dựng thương hiệu “Du lịch Việt Nam – điểm đến của trải nghiệm chân thực và khác biệt”.
Trung tâm Thông tin du lịch
