(TITC) – Nghề đan thúng chai ở làng Phú Mỹ, xã An Dân, tỉnh Phú Yên (nay là xã Tuy An Bắc, tỉnh Đắk Lắk) đã có bề dày truyền thống từ bao đời nay. Nơi đây, những bàn tay khéo léo của người thợ vẫn ngày ngày đan nên những chiếc thuyền thúng tròn trịa, vững chãi – phương tiện gắn bó thân thuộc với đời sống mưu sinh của ngư dân miền biển Trung Trung Bộ.
Giữa nhịp sống hiện đại, Phú Mỹ vẫn là một trong những ngôi làng hiếm hoi còn gìn giữ nghề đan thuyền thúng – nghề thủ công gắn liền với hơi thở biển khơi. Dẫu số hộ theo nghề có giảm dần, song những gia đình gắn bó lâu năm vẫn không lúc nào ngơi tay, bởi đơn đặt hàng luôn tới tấp. Ngày nay, giá trị của thúng chai không chỉ nằm ở công dụng đánh bắt hải sản mà còn được mở rộng sang lĩnh vực du lịch – trở thành nét văn hóa đặc trưng, thu hút du khách gần xa.
Nguyên liệu chính làm nên thúng chai là tre mỡ – loại tre dẻo dai, chịu nước tốt, được khai thác ven sông Nhân Mỹ (Phú Yên). Tre được chọn phải già độ 60% trở lên, sau khi chặt được lận vành, phơi khô rồi vót nan cẩn thận. Các công đoạn được phân chia rõ ràng: thợ vót nan, thợ đan mê, thợ lận vành, thợ trét dầu… tất cả đều cần sự phối hợp ăn ý để tạo nên một sản phẩm hoàn chỉnh.
Kỹ thuật đan thúng chai Phú Mỹ đặc biệt tinh xảo. Sau khi đan xong phần mê, người thợ dùng phân bò trộn đều để trét kín các khe nan, giúp thúng không bị thấm nước. Tiếp đó, họ trét thêm lớp dầu rái – bí quyết giúp thúng bền và chống nước hiệu quả. Người lận thúng phải thực hiện trong hầm đất được đào sẵn, khéo léo nắn từng vòng sao cho dáng thúng tròn đều, cân đối và đẹp mắt. Chính nhờ những công đoạn tỉ mỉ ấy mà thúng chai Phú Mỹ vừa nhẹ, vừa dễ điều khiển, lại rất khó bị lật khi đi biển – điều mà ngư dân vô cùng tin tưởng.
Thúng chai Phú Mỹ được sử dụng đa dạng: từ đánh bắt gần bờ, lặn sò, câu mực, kéo lưới cho đến các lễ hội cầu ngư, đua thuyền truyền thống. Sản phẩm không chỉ phục vụ ngư dân trong tỉnh mà còn được tiêu thụ khắp các vùng ven biển, từ Quảng Ngãi đến Tiền Giang (cũ). Nhờ chất lượng bền bỉ, giá cả phải chăng, thúng chai Phú Mỹ luôn “cháy hàng” thậm chí có lúc sản xuất không kịp nhu cầu. Đặc biệt, nhiều năm gần đây, sản phẩm của làng còn được xuất khẩu sang Thụy Sĩ, Thái Lan và một số quốc gia khác, mang thương hiệu Phú Mỹ vươn xa thế giới.
Hiện nay, làng Phú Mỹ vẫn còn hơn 100 hộ gia đình gắn bó với nghề truyền thống. Trải qua bao thế hệ, kỹ thuật đan thúng vẫn được truyền dạy, gìn giữ nguyên vẹn. Mỗi chiếc thúng là kết tinh của sự tỉ mỉ, công phu và lòng yêu nghề của người thợ.
Nghề đan thúng chai là nghề của sự kiên nhẫn và khéo léo. Mỗi người thợ Phú Mỹ đều thấm nhuần lời dạy của cha ông: “Làm thúng phải có tâm, không được làm ẩu, không được dối khách – chỉ có chân thành mới giữ được nghề.” Chính nhờ cái tâm ấy mà qua bao năm tháng, tiếng vang của thúng chai Phú Mỹ vẫn vững vàng như chính tấm lòng của người thợ nơi đây, mộc mạc mà bền bỉ, giữ hồn biển giữa lòng cao nguyên.
Trung tâm Thông tin du lịch
