Nghề dệt chiếu cói ở Đắk Lắk đã có từ hàng trăm năm trước, tập trung nhiều nhất ở các vùng ven sông làng Phú Tân, xã Ô Loan, nơi đất đai màu mỡ, thuận lợi cho việc trồng cói. Cói được người dân trồng dọc theo bờ sông, sau khoảng ba tháng là có thể thu hoạch. Những sợi cói tươi được cắt, phơi nắng cho khô, rồi phân loại kỹ lưỡng trước khi được nhuộm màu và dệt thành chiếu.
Tạo màu cho từng sợi cói
Để làm nên một tấm chiếu đẹp, người thợ phải trải qua nhiều công đoạn tỉ mỉ: chọn cói, phơi, nhuộm, phơi lại, rồi mới đưa lên khung dệt. Mỗi khung dệt là một thế giới nhỏ, nơi người phụ nữ cần mẫn đưa thoi, đôi tay thoăn thoắt đan xen từng sợi cói mềm mại thành hoa văn rực rỡ. Tiếng lách cách của khung cửi vang lên đều đặn, hòa cùng tiếng gió và nắng – như bản nhạc lao động thân thương giữa làng quê.
Những tấm chiếu không chỉ nổi bật bởi chất lượng bền, mát, mà còn bởi sắc màu rực rỡ – đỏ, vàng, xanh, tím – được nhuộm thủ công bằng phẩm tự nhiên. Mỗi màu sắc đều mang ý nghĩa riêng: đỏ của hạnh phúc, vàng của no đủ, xanh của sự yên bình. Chính sự kết hợp hài hòa ấy đã tạo nên linh hồn cho từng tấm chiếu, mang theo hơi thở của đất và tình người xứ “hoa vàng trên cỏ xanh”.
Bước vào làng nghề chiếu cói, du khách như lạc vào một bức tranh sống động. Dọc những con đường làng, phên cói phơi nắng nối dài, vàng rực trong ánh mặt trời. Tiếng cười nói rộn rã, tiếng khung dệt gõ nhịp đều vang lên khắp nơi. Trẻ nhỏ nô đùa bên những bó cói vừa nhuộm, người lớn cặm cụi bên khung dệt, người già ngồi vấn thuốc kể chuyện xưa – tất cả tạo nên một khung cảnh thanh bình, đậm đà hồn quê Việt.
Người dân tận dụng ánh nắng buổi trưa để phơi cói
Trước xu thế phát triển du lịch bền vững, nhiều địa phương ở Đắk Lắk đã nhìn thấy tiềm năng trong việc kết hợp làng nghề truyền thống với du lịch cộng đồng. Làng nghề chiếu cói, nhờ giữ được nét nguyên sơ và tính thủ công, đã trở thành điểm đến hấp dẫn cho du khách yêu thích trải nghiệm văn hóa.
Đến với làng nghề chiếu cói, du khách không chỉ được tìm hiểu quy trình làm chiếu, mà còn có thể trực tiếp tham gia vào các công đoạn như nhuộm cói, phơi cói, dệt chiếu. Cảm giác được ngồi bên khung cửi, tự tay luồn từng sợi cói và nhìn hoa văn hiện dần lên khiến ai cũng thích thú. Nhiều du khách coi đây là trải nghiệm quý giá – được chạm tay vào văn hóa thật, được hòa mình vào đời sống người dân bản địa.
Ngoài chiếu còn làm ra nhiều sản phẩm du lịch khác từ cây cói
Các sản phẩm thủ công mỹ nghệ từ cói như túi xách, dép, giỏ đựng, đồ trang trí… cũng được người dân sáng tạo, vừa mang tính ứng dụng, vừa trở thành quà lưu niệm mang đậm dấu ấn địa phương. Nhiều tour du lịch hiện nay đã đưa điểm đến làng nghề chiếu cói vào hành trình “Một ngày làm nghệ nhân”, kết hợp tham quan làng quê, chụp ảnh giữa phên cói đầy sắc màu và thưởng thức văn hóa dân gian địa phương.
Du khách trải nghiệm du lịch Làng nghề dệt chiếu cói Phú Tân
Việc phát triển du lịch cộng đồng gắn với làng nghề chiếu cói không chỉ mang lại lợi ích kinh tế, mà còn góp phần quan trọng trong việc bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống. Khi du khách đến, nghề được biết đến rộng rãi hơn, người dân có thêm động lực để giữ nghề, truyền nghề cho thế hệ trẻ. Chính quyền địa phương cũng đang phối hợp với các tổ chức và doanh nghiệp để xây dựng thương hiệu, hỗ trợ đào tạo kỹ năng đón khách, quảng bá sản phẩm và nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch. Mục tiêu là đưa làng nghề trở thành điểm sáng du lịch văn hóa – sinh thái, góp phần phát triển kinh tế nông thôn một cách bền vững. Trong tương lai, với sự chung tay của cộng đồng, làng nghề chiếu cói Phú Tân hứa hẹn sẽ không chỉ là nơi sản xuất những tấm chiếu truyền thống, mà còn là điểm hẹn văn hóa, nơi du khách được trải nghiệm, thấu hiểu và yêu thêm vẻ đẹp bình dị của con người và quê hương miền Trung – Tây Nguyên.
Trung tâm Thông tin du lịch
