(TITC) – Giữa đại ngàn Tây Trường Sơn hùng vĩ, làng Kon Trang Long Loi (tỉnh Quảng Ngãi) được ví như viên ngọc xanh còn giữ nguyên vẹn bản sắc văn hóa của đồng bào Xơ Đăng. Không chỉ là nơi lưu giữ những giá trị truyền thống đặc sắc, Kon Trang Long Loi còn là một điểm sáng trong phát triển du lịch nông thôn gắn với du lịch cộng đồng – hướng đi đang góp phần thay đổi diện mạo vùng cao nguyên đầy tiềm năng này.
Bức tranh làng quê giữa đại ngàn
Nằm ở độ cao hơn 1.100m so với mực nước biển, khí hậu Kon Trang Long Loi quanh năm mát mẻ, không gian yên bình, trong lành. Làng gồm hơn 70 hộ dân người Xơ Đăng, sống quần tụ bên những ngôi nhà sàn truyền thống, xung quanh là ruộng bậc thang, rừng thông và những dòng suối nhỏ len lỏi qua bản làng.
Du khách khi đến đây thường ấn tượng với vẻ đẹp dung dị mà quyến rũ: tiếng cồng chiêng vang vọng, mái nhà rông uy nghi giữa trung tâm làng, những người phụ nữ Xơ Đăng cần mẫn bên khung dệt thổ cẩm, trẻ nhỏ ríu rít chơi đùa bên hiên nhà. Mỗi chi tiết trong đời sống thường nhật đều chứa đựng nét văn hóa độc đáo của cộng đồng vùng cao.
Từ bản làng truyền thống đến điểm du lịch cộng đồng kiểu mẫu
Nhận thấy tiềm năng phát triển du lịch cộng đồng, từ năm 2019, chính quyền địa phương và người dân Kon Trang Long Loi đã phối hợp với các tổ chức phát triển, triển khai mô hình “du lịch nông thôn – du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa Xơ Đăng”.
Những ngôi nhà sàn truyền thống được chỉnh trang, một số hộ dân được hỗ trợ cải tạo để đón khách lưu trú theo tiêu chuẩn homestay. Làng đã thành lập tổ du lịch cộng đồng, tập huấn kỹ năng đón tiếp, hướng dẫn viên bản địa, quảng bá sản phẩm thổ cẩm, rượu cần, cơm lam, và các món ăn đặc sản địa phương.
Không chỉ dừng lại ở việc “đón khách”, Kon Trang Long Loi đã xây dựng được chuỗi sản phẩm du lịch mang tính trải nghiệm. Du khách có thể tham gia dệt thổ cẩm, chế biến món ăn truyền thống, học đánh cồng chiêng, hoặc cùng người dân đi hái rau rừng, tắm suối, săn mây trên đồi cao. Mỗi hoạt động đều mang lại cảm giác gắn bó, gần gũi với thiên nhiên và con người bản địa.
Du lịch nông thôn – động lực phát triển kinh tế vùng cao
Việc phát triển du lịch cộng đồng tại Kon Trang Long Loi không chỉ giúp quảng bá hình ảnh văn hóa dân tộc Xơ Đăng mà còn mở ra hướng đi mới cho kinh tế nông thôn miền núi. Nhiều hộ dân trước đây sống chủ yếu bằng nông nghiệp nay có thêm thu nhập từ dịch vụ du lịch, bán hàng lưu niệm, ẩm thực và lưu trú.
Theo thống kê của địa phương, từ khi mô hình du lịch cộng đồng được triển khai, thu nhập bình quân của người dân tăng gấp đôi so với trước. Đặc biệt, lớp trẻ trong làng dần quay trở lại quê hương để làm hướng dẫn viên, tham gia biểu diễn văn nghệ, phát triển sản phẩm OCOP từ nông sản địa phương.
Cùng với đó, hạ tầng phục vụ du lịch được đầu tư đồng bộ hơn, đường vào làng được bê tông hóa, hệ thống điện – nước sạch được đảm bảo, cảnh quan được chỉnh trang. Những thay đổi ấy không chỉ phục vụ du khách mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống người dân, hướng đến mục tiêu phát triển bền vững.
Bảo tồn văn hóa gắn với sinh kế bền vững
Một trong những điểm đáng chú ý tại Kon Trang Long Loi là mô hình du lịch được phát triển dựa trên nguyên tắc “người dân làm chủ, Nhà nước hỗ trợ”. Mọi hoạt động du lịch đều do cộng đồng bàn bạc, thống nhất, đảm bảo vừa phục vụ du khách vừa không làm mai một bản sắc văn hóa truyền thống.
Các nghi lễ như lễ mừng lúa mới, lễ hội cồng chiêng, lễ mừng nhà rông được tổ chức định kỳ, vừa là sinh hoạt tín ngưỡng, vừa là sản phẩm du lịch độc đáo. Người dân chủ động giữ gìn nhà rông, phục dựng nghề dệt, làm nhạc cụ tre nứa, hướng dẫn du khách trải nghiệm theo đúng phong tục.
Bên cạnh đó, địa phương cũng chú trọng yếu tố môi trường. Du khách được khuyến khích hạn chế rác thải nhựa, sử dụng sản phẩm thân thiện môi trường. Các khu vực sản xuất nông nghiệp kết hợp trồng rau hữu cơ, cây dược liệu và hoa cảnh, tạo cảnh quan xanh – sạch – đẹp cho du lịch.
Định hướng phát triển du lịch nông thôn đến năm 2030
Trong giai đoạn tới, Kon Trang Long Loi được định hướng trở thành mô hình du lịch nông thôn tiêu biểu của vùng núi Quảng Ngãi, gắn với Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) và chiến lược phát triển du lịch cộng đồng quốc gia.
Các dự án hỗ trợ sẽ tập trung vào đào tạo nguồn nhân lực, ứng dụng chuyển đổi số trong quảng bá, xây dựng sản phẩm du lịch trải nghiệm đặc trưng: du lịch nông nghiệp, khám phá văn hóa, nghỉ dưỡng sinh thái và du lịch mạo hiểm. Bên cạnh đó, việc kết nối Kon Trang Long Loi với các điểm du lịch lân cận như thác Pa Sỹ, hồ Đăk Ke… sẽ tạo thành mạng lưới du lịch liên vùng hấp dẫn.
Với cách làm bài bản, lấy cộng đồng làm trung tâm và bảo tồn văn hóa làm nền tảng, Kon Trang Long Loi đang chứng minh rằng phát triển du lịch nông thôn không chỉ là câu chuyện làm du lịch, mà còn là hành trình khơi dậy sức sống mới nơi đại ngàn Trường Sơn.
Trung tâm Thông tin du lịch
