(TITC) – Du lịch canh nông đang nổi lên như một hướng phát triển đầy tiềm năng tại Đồng bằng sông Cửu Long, không chỉ giúp nông dân gia tăng thu nhập mà còn góp phần định hình mô hình kinh tế xanh, tuần hoàn, gắn kết giữa sản xuất nông nghiệp – bảo tồn thiên nhiên – phát huy văn hóa bản địa.
Ảnh minh hoạ. Nguồn: Internet
Từ những mô hình tiên phong
Tại TP. Cần Thơ, xã Liêu Tú đang trở thành điểm sáng với dự án du lịch canh nông gắn thương hiệu gạo ST25 – loại gạo từng đạt danh hiệu “Gạo ngon nhất thế giới”. Ông Nguyễn Thành Duy, Bí thư Đảng ủy xã Liêu Tú cho biết, chính quyền đã làm việc với Công ty TNHH Đầu tư Phát triển và Tiếp vận Minh Long để xây dựng mô hình du lịch canh nông kết hợp nhà máy xay xát lúa gạo và phát triển nông nghiệp hữu cơ.
Ông Nguyễn Lê Trung Dũng, Giám đốc điều hành Công ty Minh Long, chia sẻ: “Mục tiêu dự án là tạo trải nghiệm du lịch canh nông gắn với thương hiệu gạo ST25, hình thành vòng tròn giá trị Trải nghiệm – Sản phẩm – Thương hiệu địa phương”.
Giai đoạn đầu, dự án sẽ triển khai ruộng mẫu ST25, điểm trải nghiệm nông nghiệp – văn hóa Khmer, khu ẩm thực dân dã và homestay quy mô nhỏ (5-10 phòng). Thương hiệu “Green Rice – ST25 Experience” dự kiến trở thành điểm nhấn mới của du lịch nông nghiệp Cần Thơ, kết hợp giữa tri thức bản địa, công nghệ xanh và trải nghiệm du khách.
Mô hình đa dạng, sinh kế bền vững
Ở Đồng Tháp, nhiều khu du lịch cộng đồng đã hình thành, tạo việc làm cho hàng nghìn lao động nông thôn. Nông trại Vĩnh Phước (Suối Gạo) là mô hình tiêu biểu với hướng đi “nông nghiệp tuần hoàn khép kín công nghệ cao” trên diện tích 7 ha. Đến nay, nông trại đã hoàn thiện 90% mô hình, kết hợp các dịch vụ vui chơi, giáo dục nông nghiệp và trải nghiệm cho học sinh, mỗi ngày đón 400-1.000 lượt khách.
Tại Hậu Giang cũ (nay là TP. Cần Thơ), Hợp tác xã nông nghiệp Đông Nghi linh hoạt chuyển đổi từ sản xuất sang du lịch canh nông. Du khách được trải nghiệm chăm sóc dê, thưởng thức sữa dê tươi, chèo thuyền trên mương nội đồng, đạp xe quanh vườn cây ăn trái, chơi trò dân gian, tạo nên không gian nông nghiệp sống động. Bình quân mỗi ngày, hợp tác xã đón từ 50-100 khách, chủ yếu là nhóm gia đình, trường học.
Bà Lê Khắc Đông Nghi, Giám đốc Hợp tác xã, cho biết: “Chúng tôi không chỉ bán nông sản, mà bán cả trải nghiệm và câu chuyện nông nghiệp xanh. Nhờ đó, giá trị sản phẩm và thu nhập người dân đều tăng rõ rệt”.
Giống lúa ST25. Ảnh: Internet
Nông sản gắn câu chuyện văn hóa
Du lịch canh nông đang chứng minh rằng, giá trị sản phẩm nông nghiệp không chỉ nằm ở hạt lúa, trái cây hay con cá, mà còn ở hành trình và câu chuyện phía sau. Khi nông sản được gắn với trải nghiệm văn hóa, truy xuất nguồn gốc và tín chỉ carbon, nó không còn là “hàng thô”, mà trở thành “sản phẩm du lịch xanh tổng hợp” mang tính biểu tượng địa phương.
Thực tế, nhiều địa phương đã tích hợp du lịch vào quy trình sản xuất nông nghiệp. Tại Cồn Chim (Trà Vinh cũ, nay là tỉnh VĨnh Long), người dân phát triển mô hình “con tôm ôm cây lúa”, canh tác thuận tự nhiên kết hợp đón khách tham quan. Chị Trần Như Hạnh – chủ vườn dừa Bé Thảo – chia sẻ: “Chúng tôi làm du lịch hữu cơ, sản phẩm sạch đến đâu, khách đến nhiều đến đó. Kinh tế ổn định, môi trường được bảo vệ, cuộc sống tốt hơn trước.”
Câu chuyện ở Khu bảo tồn thủy sản An Bình (Đồng Tháp) cũng là một minh chứng sống động. Tại đây, người dân cùng chính quyền bảo vệ nguồn cá tự nhiên; du khách có thể cho cá ăn ngay giữa lòng sông, tận hưởng cảm giác gần gũi, thư thái giữa không gian sinh thái thuần khiết.
Kinh nghiệm từ các vùng khác
Không chỉ ở Đồng bằng sông Cửu Long, du lịch canh nông đang lan tỏa trên khắp cả nước. Ở miền Bắc, nhiều địa phương cũng đã phát triển tour trải nghiệm cấy lúa trên ruộng bậc thang, hái chè cổ thụ; khu vực Tây Nguyên khai thác trang trại cà phê, hồ tiêu, cao su gắn với tham quan và trải nghiệm thu hoạch nông sản.
Đặc biệt, làng rau Trà Quế (Hội An) là mô hình thành công nhất, được Tổ chức Du lịch Liên hợp quốc (UN Tourism) vinh danh là “Làng du lịch tốt nhất thế giới năm 2024”, khẳng định hướng đi đúng của du lịch nông nghiệp Việt Nam – phát triển từ nền tảng bản sắc địa phương, sản xuất xanh và cộng đồng làm chủ.
Tích hợp đa giá trị – hướng đến phát triển vùng
Để du lịch canh nông thực sự bền vững, các chuyên gia cho rằng cần một không gian chính sách liên vùng, vượt khỏi giới hạn hành chính địa phương. Việc sáp nhập các tỉnh và hình thành không gian kinh tế – du lịch mở rộng ở Đồng bằng sông Cửu Long đang mở ra cơ hội “liên kết nông nghiệp – du lịch – thương mại – giáo dục” một cách đồng bộ.
Viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp chế biến và nhà phân phối có thể “xâu chuỗi giá trị” cùng nông dân trong cụm ngành du lịch canh nông, chia sẻ lợi ích theo đóng góp thực chất thay vì hỗ trợ rời rạc như trước. Đây cũng là nền tảng để Đồng bằng sông Cửu Long hướng tới kinh tế nông nghiệp trải nghiệm, vừa sản xuất, vừa giáo dục, vừa quảng bá văn hóa vùng đất.
Hướng đến du lịch xanh và tuần hoàn
Tại Diễn đàn Khuyến nông @ Nông nghiệp 2025 với chủ đề “Nông nghiệp tuần hoàn gắn với du lịch trải nghiệm ở nông thôn”, các chuyên gia nhấn mạnh: hành trình lan tỏa mô hình này không chỉ là sự thay đổi kỹ thuật hay sản xuất, mà là chuyển biến trong tư duy làm nông – giữa lợi nhuận ngắn hạn và giá trị bền vững dài lâu.
Thực tế, sản xuất nông nghiệp hữu cơ, tuần hoàn vẫn gặp khó khăn về chi phí, kỹ thuật và khả năng cạnh tranh. Tuy nhiên, sự đồng lòng giữa chính quyền, doanh nghiệp và người dân đang tạo nên nền tảng vững chắc để ngành du lịch nông nghiệp vùng Đồng bằng sông Cửu Long phát triển đúng hướng – hài hòa giữa sinh kế, môi trường và bản sắc.
Lan tỏa tinh thần “xanh hóa” du lịch nông thôn
Những mô hình du lịch canh nông tiêu biểu như Việt Mekong Farmstay (Đồng Tháp), Mekong Silt Ecolodge, Bảo Gia Farm Camping hay làng du lịch khóm Cầu Đúc (Cần Thơ) đang cho thấy sức sống mới của vùng đất châu thổ.
Không chỉ góp phần nâng cao giá trị nông sản và thu nhập nông dân, du lịch canh nông còn là cầu nối văn hóa giữa người dân và du khách, lan tỏa tinh thần “xanh hóa” trong phát triển du lịch Việt Nam – hướng tới một Đồng bằng sông Cửu Long năng động, giàu bản sắc và bền vững trong tương lai.
Trung tâm Thông tin du lịch
