(TITC) – Hà Tĩnh, vùng đất “địa linh nhân kiệt,” sở hữu một di sản văn hóa phi vật thể vô giá: Dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh (được UNESCO công nhận). Để di sản này thực sự trở thành một sản phẩm du lịch có chiều sâu, Hà Tĩnh cần phải gắn kết trải nghiệm di sản này với Sông La, với những làng quê cổ kính ven bờ, chính là “sân khấu tự nhiên” và là không gian lý tưởng để gắn kết Ví, Giặm với đời sống cộng đồng. Mô hình này không chỉ giúp bảo tồn di sản mà còn là giải pháp bền vững để nâng cao sinh kế, tạo ra một thương hiệu du lịch văn hóa độc đáo, lãng mạn cho xứ sở thơ ca này.
Du Lịch làng quê trải nghiệm ví, giặm
Sông La không chỉ là tuyến giao thông thủy quan trọng mà còn là mạch nguồn văn hóa, nơi Dân ca ví, giặm được sinh ra và nuôi dưỡng. Việc khai thác du lịch trải nghiệm phải lấy không gian văn hóa này làm trọng tâm.
Trước hết, ví, giặm là di sản sống cần không gian thật. Sức hấp dẫn của ví, giặm nằm ở tính ngẫu hứng, đối đáp và sự gần gũi, gắn liền với cuộc sống lao động, sinh hoạt của người dân. Du khách không chỉ muốn xem biểu diễn trên sân khấu mà còn khao khát trải nghiệm không gian ví, giặm đích thực, nơi câu hát cất lên từ bến đò, từ mái nhà tranh hay trên đồng lúa. Điều này tạo động lực cho các nghệ nhân và câu lạc bộ (CLB) dân ca địa phương hoạt động thường xuyên, từ đó bảo tồn và truyền dạy di sản cho thế hệ trẻ.
Với nhận thức đó, mô hình du lịch làng quê ven Sông La được xây dựng nhằm tạo ra trải nghiệm toàn diện. Các làng quê ven sông La với những ngôi nhà cổ, vườn cây xanh mát, và hệ thống bến đò truyền thống là bối cảnh hoàn hảo. Cụ thể, các chuyến tour du thuyền ví, giặm sẽ được tổ chức trên sông La, với hoạt động chính là biểu diễn ngẫu hứng ví, giặm, tái hiện không gian giao duyên trên sông nước, mà thuyền viên và nghệ nhân chính là người dân địa phương. Bên cạnh đó, các dịch vụ homestay văn hóa và ẩm thực sẽ được phát triển tại nhà vườn truyền thống, nơi du khách được ăn, ngủ, và sinh hoạt cùng các nghệ nhân, thưởng thức ẩm thực địa phương (bánh đa nem Cẩm Nhượng, kẹo cu đơ, hến sông La) trong không gian nghe hát.
Hơn nữa, để tăng chiều sâu, các workshop trải nghiệm sâu sẽ được tổ chức, hướng dẫn du khách cách hát, cách đối đáp cơ bản về các làn điệu. Điều này kết hợp với việc áp dụng mô hình “nghệ nhân chủ động”, trong đó người nghệ nhân và thành viên CLB Ví, Giặm không chỉ là người biểu diễn mà còn là chủ thể kinh doanh dịch vụ du lịch. Họ chủ động thiết kế trải nghiệm, tự quản lý homestay, đảm bảo lợi ích kinh tế quay lại trực tiếp cho cộng đồng, tạo nên tính bền vững cao cho di sản.
Để phát triển một cách bền vững, về quy hoạch, cần có chính sách bảo tồn kiến trúc làng quê thông qua việc ban hành quy định nghiêm ngặt về việc xây dựng, cải tạo nhà ở tại các làng quê ven sông La. Đặc biệt, cần hỗ trợ tài chính cho các hộ gia đình phục dựng và bảo tồn nhà vườn, kiến trúc cổ. Đồng thời, xây dựng khu văn hóa mẫu tại một số bản làng tiêu biểu để thí điểm du lịch văn hóa, nơi các dịch vụ phải tuân thủ tiêu chí về kiến trúc và môi trường.
Về chất lượng dịch vụ, cần chuyên nghiệp hóa dịch vụ văn hóa thông qua việc đào tạo nghệ nhân du lịch. Các khóa tập huấn sẽ tập trung vào kỹ năng quản lý Homestay, an toàn vệ sinh thực phẩm, và kỹ năng truyền dạy, kể chuyện về ví, giặm và lịch sử làng quê. Cùng với đó là tiêu chuẩn hóa trải nghiệm ví, giặm, thiết lập các tiêu chí đánh giá chất lượng, tránh tình trạng biểu diễn thương mại, rập khuôn.
Cuối cùng, việc tích hợp du lịch nông nghiệp – làng nghề – di sản phi vật thể sẽ tạo ra một hành trình trải nghiệm tổng thể. Đồng thời, ứng dụng công nghệ hỗ trợ bảo tồn và quảng bá là giải pháp để đưa không gian văn hóa này ra quốc tế.
Mô hình Du lịch trải nghiệm văn hóa dân ca ví, giặm tại các làng quê ven sông La là chiến lược đúng đắn để Hà Tĩnh khai thác tiềm năng di sản văn hóa phi vật thể của mình. Bằng cách ưu tiên bảo tồn không gian kiến trúc truyền thống và nâng cao vai trò, kỹ năng của cộng đồng nghệ nhân, Hà Tĩnh sẽ không chỉ giữ được sự ngẫu hứng, chân thành của Ví, Giặm mà còn tạo ra một sản phẩm du lịch có chiều sâu, nhân văn. Sông La và những vòng xoay ví, giặm sẽ mãi là biểu tượng của du lịch văn hóa, lãng mạn, bền vững của Hà Tĩnh.
Trung tâm Thông tin du lịch
