(TITC) – Năm 2022, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 19/NQ-CP về triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới (NTM) giai đoạn 2021-2025, trong đó chính thức định vị Du lịch nông thôn là một trong những giải pháp trọng tâm, mang tính đột phá. Nghị quyết 19 không chỉ là một văn bản hành chính mà là một tuyên ngôn chiến lược, đưa du lịch nông thôn trở thành một trụ cột vững chắc trong tiến trình xây dựng NTM.
Vai trò của du lịch nông thôn không chỉ dừng lại ở việc tăng thu nhập mà còn là đòn bẩy để chuyển đổi kinh tế, bảo tồn văn hóa, bảo vệ môi trường và kiến tạo một môi trường sống nông thôn hiện đại, văn minh. Để hiện thực hóa tầm nhìn này, đòi hỏi sự đồng bộ trong chính sách đầu tư, đào tạo và phát triển hạ tầng.
Tiềm năng phát triển du lịch nông thôn cần được khai phá mạnh mẽ.
Định vị vị thế cho Du lịch nông thôn
Nghị quyết số 19/NQ-CP đã đặt du lịch nông thôn vào một vị trí chiến lược, gắn chặt với các tiêu chí cốt lõi của Chương trình NTM, đặc biệt trong việc chuyển đổi mô hình kinh tế và tăng thu nhập.
Vai trò quan trọng nhất của du lịch nông thôn là chuyển đổi cơ cấu kinh tế. Nghị quyết số 19/NQ-CP nhấn mạnh việc khai thác du lịch để tạo ra các sản phẩm dịch vụ có giá trị gia tăng cao, vượt ra khỏi khuôn khổ sản xuất nông nghiệp thuần túy. Điều này không chỉ giúp đa dạng hóa sinh kế cho người dân mà còn tạo ra công ăn việc làm tại chỗ, hạn chế tình trạng thanh niên rời bỏ quê hương, đặc biệt là ở vùng khó khăn. Một lợi ích thiết thực khác là du lịch trở thành cầu nối tiêu thụ sản phẩm OCOP (Mỗi xã một sản phẩm). Khi du khách đến thăm, họ không chỉ trải nghiệm mà còn mua sắm đặc sản địa phương, giúp nông sản tìm được đầu ra ổn định và có giá trị cao hơn. Nói tóm lại, du lịch là công cụ marketing tự nhiên hiệu quả nhất cho nông sản NTM.
Mặt khác, du lịch nông thôn còn là đòn bẩy mạnh mẽ để thực hiện các tiêu chí NTM về văn hóa và môi trường, tạo sự gắn kết với tiêu chí văn hóa và môi trường. Về văn hóa, hoạt động du lịch khuyến khích cộng đồng bảo tồn kiến trúc truyền thống (nhà sàn, nhà rường), trang phục, ẩm thực và các lễ hội dân gian để phục vụ du khách. Đây là cơ chế bảo tồn hiệu quả hơn bất kỳ chính sách hành chính nào, bởi vì bảo tồn đi đôi với lợi ích kinh tế. Về môi trường, các dự án du lịch sinh thái và Farmstay yêu cầu chất lượng cảnh quan và môi trường sống cao (điện, nước sạch, xử lý rác thải). Vì thế, đầu tư vào du lịch sẽ kéo theo nhu cầu đầu tư vào hạ tầng xanh, giúp cải thiện chất lượng môi trường chung của toàn xã. Sự gắn kết này đảm bảo sự phát triển NTM đi theo hướng xanh, sạch, đẹp.
Triển khai đồng bộ
Để du lịch nông thôn thực sự trở thành trụ cột NTM, việc triển khai cần tập trung vào ba trụ cột chính, bắt đầu từ việc cung cấp chính sách đầu tư công và vốn ưu đãi.
Vấn đề cốt lõi là vốn đầu tư cho hạ tầng. chính sách đầu tư công cần ưu tiên phân bổ nguồn lực để xây dựng các công trình cơ bản tại các điểm du lịch nông thôn mới: nâng cấp đường giao thông liên xã, lắp đặt điện lưới ổn định và hệ thống nước sạch cho các homestay, farmstay cộng đồng. Bên cạnh đó, cần thiết lập các gói vốn vay ưu đãi (Tín dụng Xanh) chuyên biệt, hỗ trợ các hộ gia đình và HTX nông nghiệp chuyển đổi mô hình kinh doanh, đầu tư vào công nghệ xử lý chất thải, năng lượng tái tạo và cải tạo nhà ở truyền thống theo tiêu chuẩn du lịch. Mục tiêu là sử dụng vốn nhà nước làm “vốn mồi”, kích thích nguồn vốn tư nhân và cộng đồng.
Song song với vốn, du lịch nông thôn cần nguồn nhân lực tại chỗ được đào tạo nguồn nhân lực và chuyển đổi kỹ năng bài bản. Chương trình đào tạo phải được thiết kế chuyên biệt cho đồng bào nông thôn và DTTS. Nội dung cần tập trung vào kỹ năng quản lý homestay, chế biến ẩm thực VSATTP, kỹ năng giao tiếp, ngoại ngữ cơ bản và đặc biệt là kỹ năng kể chuyện (Story-telling) về văn hóa bản địa. Mô hình hiệu quả là sử dụng các “Chuyên gia tại chỗ” – các chủ homestay thành công quay lại chia sẻ kinh nghiệm và kỹ năng cho cộng đồng, giúp chuyển đổi kỹ năng một cách nhanh chóng, hiệu quả và có tính ứng dụng cao.
Đồng thời, cần ban hành và áp dụng rộng rãi Bộ tiêu chí quốc gia về Du lịch Xanh (Du lịch Bền vững) cho mô hình homestay và farmstay, giúp tiêu chuẩn hóa chất lượng dịch vụ, tránh tình trạng phát triển tự phát, kém bền vững.
Về dài hạn, Nghị quyết 19 còn đặt ra một tầm nhìn lớn hơn: xây dựng nông thôn theo hướng thông minh và bền vững, thông qua ứng dụng chuyển đổi số (CĐS). Du lịch nông thôn cần đẩy mạnh CĐS để mở rộng thị trường. Chính sách cần hỗ trợ nông dân ứng dụng công nghệ: xây dựng App/Website Du lịch Nông thôn chung cho địa phương, sử dụng QR Code để truy xuất nguồn gốc sản phẩm OCOP và đánh giá chất lượng dịch vụ. Công nghệ không chỉ giúp quảng bá mà còn tạo ra một hệ thống quản lý chất lượng minh bạch. Hơn nữa, liên kết vùng và chuỗi giá trị cần được thúc đẩy để tạo ra các tour du lịch liên tỉnh có chiều sâu, kết hợp các trải nghiệm nông nghiệp, văn hóa, và sinh thái, giúp tối ưu hóa chi tiêu của du khách và phân tán lợi ích kinh tế cho nhiều địa phương.
Nghị quyết 19/NQ-CP đã tạo ra một hành lang pháp lý và chiến lược rõ ràng để du lịch nông thôn trở thành trụ cột trong xây dựng NTM. Vai trò của du lịch nông thôn vượt xa yếu tố kinh tế, bởi nó là động lực hồi sinh vẻ đẹp cảnh quan, văn hóa và năng lực tự chủ của cộng đồng. Bằng cách đầu tư đúng mức vào hạ tầng, đào tạo nghề chuyên sâu cho người dân, Việt Nam sẽ thành công trong việc kiến tạo một hình ảnh nông thôn mới hiện đại, văn minh, giàu bản sắc và thực sự đáng sống.
Trung tâm Thông tin du lịch
