(TITC) – Mang đậm hồn quê xứ Đoài, chè lam Thạch Xá, nay thuộc xã Tây Phương, Hà Nội (xã Thạch Xá, huyện Thạch Thất trước đây) là một trong những thức quà truyền thống tiêu biểu, kết tinh sự khéo léo, tinh tế của người dân vùng đất giàu trầm tích văn hóa. Không cầu kỳ về hình thức, không phô trương hương vị, chè lam chinh phục thực khách bằng sự mộc mạc, dẻo thơm và dư vị ngọt lành rất riêng.
Chè lam Thạch Xá được làm từ những nguyên liệu quen thuộc của làng quê Bắc Bộ: bột gạo nếp rang thơm, mạch nha, gừng tươi, lạc rang và đường. Tuy giản dị là vậy, nhưng để có được mẻ chè lam đạt chuẩn, người làm phải trải qua nhiều công đoạn công phu, đòi hỏi sự kiên nhẫn và kinh nghiệm lâu năm. Gạo nếp được chọn phải là loại nếp ngon, hạt đều, đem rang vàng rồi xay mịn. Lạc được rang chín tới để giữ độ bùi, giòn; gừng tươi giã nhỏ tạo nên vị cay nồng đặc trưng, vừa đủ để cân bằng độ ngọt của mạch nha và đường.
Đặc biệt, khâu quan trọng nhất để chế biến nên bánh chè lam là khâu đun mật và chế biến gia vị. Trước đây người dân trong làng Thạch Xá dùng mật để làm nhưng nay 100% hộ đều đã chuyển dùng đường kính kết hợp với mạch nha để nấu thành mật. Để có một nồi mật ngon, ngoài việc cho thêm một số gia vị như gừng xay nhỏ sau khi đã gọt, rửa thật sạch. Ngày nay tùy theo khẩu vị của khách đặt hàng, người Thạch Xá còn có cả sản phẩm chè lam có vị lạc rang khô trộn cùng hoặc vừng rang. Sau khi đợi bọt sôi của nồi mật hết, trộn với lạc đã nhặt sạch và bột bỏng rồi nhào kỹ cho đến khi đạt được độ dẻo và dai cần thiết. Sau đó bánh được nhào nặn và cán vào khuôn rồi để nguội. Cuối cùng bánh sẽ được chặt thành miếng vừa miệng, trộn với bột bỏng lần cuối trước khi đóng hộp.
Không chỉ là món ăn, chè lam còn gắn bó mật thiết với đời sống tinh thần của người dân Thạch Xá. Từ lâu, chè lam đã trở thành thức quà quen thuộc trong những dịp lễ, Tết, cưới hỏi hay làm quà biếu khách phương xa. Miếng chè lam dẻo thơm, bùi béo của lạc, cay nhẹ vị gừng khi ăn cùng chén nước chè xanh nóng tạo nên sự hòa quyện tinh tế, mang lại cảm giác ấm áp, thư thái giữa tiết trời se lạnh.
Ngày xuân, miếng chè lam Thạch Xá dẻo thơm, cay nhẹ vị gừng, ăn cùng chén nước chè xanh ấm nóng hãm từ nguồn nước đá ong xứ Đoài tạo nên một dư vị hài hòa, thanh khiết. Thức quà mộc mạc ấy từng gắn với nếp sinh hoạt bình dị của người dân làng quê, với những cuộc trà đàm thong thả của người xưa. Trải qua bao biến thiên của đời sống hiện đại, chè lam Thạch Xá vẫn giữ được hồn cốt riêng, không ồn ào, không phô trương. Mỗi dịp Tết đến, khi gian bếp làng lại đỏ lửa, mùi nếp mới, mạch nha và gừng lan tỏa trong không gian, chè lam không chỉ là món quà ngọt ngào của đất trời giao mùa mà còn là ký ức, là sợi dây bền bỉ nối quá khứ với hiện tại, để một thức quà quê xứ Đoài tiếp tục được nâng niu và truyền lại qua nhiều thế hệ.
Trung tâm Thông tin du lịch
