Núi lửa Thuận An. Ảnh Internet
Theo các nghiên cứu khoa học, núi lửa Thuận An từng hoạt động cách đây khoảng 781.000 đến 126.000 năm. Dù trải qua bao thăng trầm của lịch sử vỏ Trái đất, hình hài của ngọn núi vẫn được bảo tồn gần như nguyên vẹn. Với đường kính miệng khoảng 300 mét, chiều cao 80 mét và nằm trên độ cao địa hình 867 mét so với mực nước biển, núi lửa Thuận An hiện ra như một đài quan sát khổng lồ giữa cao nguyên. Nhìn từ trên cao, núi có hình dạng oval độc đáo, với sự bất đối xứng thú vị: sườn Tây Nam dốc đứng đầy thách thức, trong khi sườn Đông Bắc lại thoải dần thành hai bậc thang tự nhiên, tạo nên cảnh quan vừa hùng vĩ vừa nên thơ.
Giới địa chất học nhận định đây là núi lửa hoạt động theo kiểu phun nổ. Tại hiện trường, các nhà khoa học chỉ tìm thấy tro xỉ, bom và vụn núi lửa ngay tại miệng và sườn núi, mà chưa phát hiện các dòng dung nham chảy tràn. Chính đặc điểm này là minh chứng sống động khẳng định độ tuổi địa chất khá “trẻ” của núi lửa Thuận An so với lịch sử kiến tạo chung của khu vực.
Một góc núi lửa Thuận An. Ảnh Internet
Hành trình khám phá núi lửa Thuận An sẽ không trọn vẹn nếu du khách bỏ qua khu vực “rừng lạnh” nằm ở phía Đông (thuộc địa phận xã Đắk Song cũ) – một hiện tượng thiên nhiên kỳ thú hiếm gặp. Trên diện tích rộng lớn khoảng 10.000 ha, nhiệt độ tại đây luôn thấp hơn các khu vực lân cận từ 3 – 4 độ C. Ngay cả khi một phần diện tích đã được chuyển đổi sang trồng cà phê, nền nhiệt vẫn duy trì mức thấp hơn vùng xung quanh khoảng 2 độ C. Bước chân vào khu vực này, du khách sẽ cảm nhận ngay luồng không khí mát lạnh, dễ chịu như đang lạc vào một vùng ôn đới thu nhỏ.
Nguyên nhân của hiện tượng “điều hòa tự nhiên” này xuất phát từ những mạch nước khoáng giàu khí CO2 nằm sâu trong lòng đất, có sức phun cao tới 15 mét khi chưa bị khai thác. Quá trình thoát khí CO2 từ mạch ngầm đã làm giảm nhiệt độ môi trường xung quanh – một đặc điểm điển hình thường thấy ở các vùng hoạt động núi lửa trên thế giới. Đồng thời, sự hiện diện của các mạch nước khoáng nóng cũng là tín hiệu cho thấy vùng đất này vẫn đang “sống”, vẫn vận động âm ỉ dưới lớp vỏ bình yên.
Ngày nay, núi lửa Thuận An không chỉ là niềm tự hào của người dân địa phương mà còn là một điểm đến hấp dẫn trong hành trình khám phá Công viên Địa chất toàn cầu UNESCO Đắk Nông. Sự kết hợp hoàn hảo giữa cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ, giá trị địa chất độc đáo và kho tàng văn hóa phi vật thể đặc sắc đã biến nơi đây thành một “bảo tàng sống” quý giá. Việc bảo tồn nguyên trạng hình thái núi lửa Thuận An cùng với việc phát huy các giá trị văn hóa bản địa đang mở ra hướng đi mới cho du lịch sinh thái bền vững tại vùng đất này, mời gọi du khách bốn phương đến để lắng nghe “nhịp đập” của đá và những câu chuyện kể ngàn năm.
