(TITC) – Là vùng đất cực Nam của Tổ quốc, nơi “đất biết nở, rừng biết đi và biển sinh sôi”, Cà Mau mang trong mình tiềm năng to lớn để phát triển du lịch nông thôn gắn với hệ sinh thái rừng ngập mặn, vườn cây, đầm tôm và văn hóa miệt vườn đặc trưng của miền Tây Nam Bộ. Những năm gần đây, địa phương đã có nhiều mô hình hay, cách làm sáng tạo trong việc khai thác giá trị nông nghiệp, sinh thái và văn hóa cộng đồng để phát triển du lịch nông thôn bền vững.
Đất mũi Cà Mau. Ảnh: TITC
Tiềm năng và lợi thế đặc trưng
Cà Mau có hơn 300.000 ha rừng, trong đó rừng ngập mặn chiếm diện tích lớn nhất cả nước; hơn 280 km bờ biển với nhiều cửa sông, đầm phá; cùng hệ thống kênh rạch chằng chịt, bao quanh bởi những vuông tôm, vườn cây ăn trái và ruộng lúa. Những yếu tố này tạo nên cảnh quan sinh thái đặc sắc, đậm nét “miệt thứ” miền Tây.
Không chỉ có thiên nhiên phong phú, Cà Mau còn lưu giữ nhiều giá trị văn hóa dân gian, tập quán sinh hoạt gắn với sông nước, lễ hội Nghinh Ông, đờn ca tài tử Nam Bộ, ẩm thực độc đáo như ba khía Rạch Gốc, tôm sú sinh thái, cá thòi lòi nướng muối ớt, lẩu mắm U Minh… Đây là nguồn tài nguyên quý giá để hình thành các sản phẩm du lịch nông thôn mang bản sắc riêng.
Mô hình du lịch cộng đồng và sinh thái rừng ngập mặn
Một trong những mô hình nổi bật là du lịch cộng đồng tại Đất Mũi. Người dân nơi đây đã tận dụng lợi thế rừng – biển để tổ chức các hoạt động trải nghiệm như bắt ba khía, giăng lưới, soi cá, trồng rừng, chế biến hải sản tươi sống, tham quan Mũi Cà Mau – điểm cực Nam của đất nước. Mô hình homestay cộng đồng được phát triển phù hợp với điều kiện địa phương, vừa tạo thu nhập cho người dân, vừa góp phần gìn giữ môi trường rừng ngập mặn.
Tại Vườn quốc gia U Minh Hạ, du lịch sinh thái kết hợp nông nghiệp đang được đẩy mạnh. Du khách có thể chèo xuồng giữa rừng tràm, tham quan mô hình nuôi ong mật dưới tán rừng, hái rau rừng, câu cá đồng, thưởng thức món ăn dân dã như cá rô kho tộ, lươn nướng ống tre. Nhiều hộ dân trong vùng đệm đã tham gia cung ứng dịch vụ homestay, hướng dẫn viên địa phương, ẩm thực – tạo nên chuỗi giá trị du lịch bền vững, giúp người dân “sống khỏe từ rừng”.
Du lịch nông nghiệp kết hợp OCOP và sản phẩm bản địa
Cà Mau đang triển khai Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) gắn với phát triển du lịch nông thôn. Toàn tỉnh hiện có hàng trăm sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, trong đó nhiều sản phẩm đã trở thành điểm nhấn du lịch như mật ong U Minh, tôm khô Rạch Gốc, mắm cá lóc Thới Bình, chuối sấy Cái Nước… Các điểm trưng bày, giới thiệu và bán sản phẩm OCOP đang dần trở thành “điểm dừng chân” quen thuộc trong hành trình du lịch nông thôn của du khách.
Đặc biệt, mô hình du lịch trải nghiệm “Một ngày làm nông dân Cà Mau” đang được một số hộ dân và hợp tác xã ở Thới Bình, Cái Nước phát triển. Du khách được trực tiếp ra đồng thu hoạch lúa – tôm, trải nghiệm nuôi cá, thu hoạch rau, chế biến món ăn truyền thống, qua đó hiểu rõ hơn giá trị của nghề nông trong hệ sinh thái ngọt – mặn đặc trưng của vùng đất cuối trời Nam.
Gắn phát triển du lịch nông thôn với chuyển đổi sinh kế
Phát triển du lịch nông thôn tại Cà Mau không chỉ là tạo sản phẩm mới, mà còn là hướng đi hiệu quả để chuyển đổi sinh kế, nâng cao đời sống người dân nông thôn. Tỉnh đã khuyến khích người dân chuyển đổi từ mô hình sản xuất đơn thuần sang kinh tế dịch vụ du lịch; đồng thời hỗ trợ đào tạo kỹ năng làm du lịch cộng đồng, bảo vệ môi trường, kỹ năng tiếp đón khách.
Một số hợp tác xã du lịch nông thôn như HTX Du lịch sinh thái Hương Rừng U Minh, HTX Du lịch cộng đồng Đất Mũi… đã hoạt động hiệu quả, kết nối sản phẩm địa phương với tour, tuyến du lịch của doanh nghiệp lữ hành. Mô hình “4 nhà” (nhà nước – nhà nông – nhà khoa học – doanh nghiệp) được phát huy, giúp người dân yên tâm phát triển du lịch gắn với bảo tồn tài nguyên và văn hóa.
Định hướng phát triển trong thời gian tới
Để phát triển du lịch nông thôn bền vững, Cà Mau xác định tập trung vào một số định hướng chính: Hoàn thiện hạ tầng và kết nối giao thông nông thôn, nhất là các tuyến đến khu du lịch sinh thái, làng nghề, điểm OCOP; ưu tiên phát triển du lịch đường thủy đặc trưng miền Tây. Đa dạng hóa sản phẩm du lịch, trong đó chú trọng trải nghiệm nông nghiệp hữu cơ, du lịch cộng đồng, sinh thái rừng – biển và du lịch giáo dục môi trường. Phát triển nguồn nhân lực du lịch nông thôn, bồi dưỡng kỹ năng phục vụ, hướng dẫn, thuyết minh, quảng bá cho người dân. Ứng dụng công nghệ số trong quảng bá, giới thiệu điểm đến, xây dựng bản đồ số du lịch nông thôn Cà Mau. Tăng cường liên kết vùng giữa Cà Mau và các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long trong hình thành tour tuyến “Du lịch sinh thái cuối trời Nam”.
Từ những bước đi ban đầu, mô hình du lịch nông thôn ở Cà Mau đã khẳng định hướng phát triển đúng đắn – gắn kinh tế với bảo tồn, lấy cộng đồng làm trung tâm. Với lợi thế đặc trưng về sinh thái rừng ngập mặn, nông nghiệp ven biển và bản sắc văn hóa miệt vườn, Cà Mau hoàn toàn có thể trở thành điểm sáng về phát triển du lịch nông thôn bền vững của đồng bằng sông Cửu Long, góp phần thực hiện mục tiêu đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của tỉnh trong giai đoạn mới.
Trung tâm Thông tin du lịch
