(TITC) – Từng được ví là “báu vật đại ngàn”, sâm Ngọc Linh không chỉ mang giá trị kinh tế, y học và dược liệu đặc biệt mà còn là biểu tượng văn hóa của người dân vùng núi phía Tây Quảng Ngãi. Những năm gần đây, địa phương đang từng bước xây dựng thương hiệu du lịch gắn với sâm Ngọc Linh, hướng tới mô hình phát triển kinh tế xanh – du lịch bền vững lấy “quốc bảo” làm trụ cột.
Du khách trải nghiệm ở Vườn sâm Ngọc linh K5 dưới tán rừng ở xã Măng Ri.
Từ đỉnh Ngọc Linh huyền thoại đến sản phẩm du lịch đặc trưng
Núi Ngọc Linh nằm trên độ cao hơn 2.600 m so với mực nước biển, được mệnh danh là “nóc nhà miền Trung”. Đây là vùng sinh thái đặc biệt, có khí hậu ôn hòa, thảm thực vật phong phú và chính là nơi phát hiện ra loài sâm quý hiếm Panax vietnamensis, nay được bảo tồn và nhân rộng trên dãy Ngọc Linh – Trà Linh – Măng Ri – Đăk Glei (thuộc vùng núi phía Tây Quảng Ngãi hiện nay).
Từ khi sâm Ngọc Linh được công nhận là “Quốc bảo của Việt Nam”, Quảng Ngãi đã xác định đây là nguồn tài nguyên bản địa chiến lược, không chỉ phục vụ phát triển dược liệu mà còn là nền tảng hình thành chuỗi sản phẩm du lịch sinh thái – trải nghiệm – văn hóa.
Những con đường dẫn vào vùng sâm như Trà Linh, Ngọc Tem, Măng Ri giờ đây đã được cải tạo, mở rộng. Nhiều hộ dân và hợp tác xã đã kết hợp trồng sâm, nuôi ong lấy mật, trồng dược liệu với làm du lịch sinh thái. Du khách đến đây không chỉ được chiêm ngưỡng rừng sâm dưới tán rừng nguyên sinh, mà còn được trải nghiệm quy trình trồng, chăm sóc và chế biến sâm, tìm hiểu phong tục của đồng bào Xơ Đăng, Ca Dong gắn với loại dược liệu quý này.
Sâm Ngọc Linh – cầu nối giữa bảo tồn và phát triển du lịch xanh
Phát triển du lịch gắn với sâm Ngọc Linh là cách Quảng Ngãi chuyển đổi mô hình kinh tế rừng theo hướng bền vững. Trước đây, đời sống người dân phụ thuộc vào khai thác lâm sản và nông nghiệp tự cung tự cấp, nay nhiều hộ đã có thu nhập ổn định từ trồng sâm và làm du lịch cộng đồng.
Theo định hướng của tỉnh, vùng sâm Ngọc Linh được quy hoạch thành “Không gian du lịch sinh thái – dược liệu Ngọc Linh”, bao gồm các hoạt động:
- Tham quan rừng sâm và vườn dược liệu.
- Trải nghiệm thu hái, chế biến sâm.
- Giới thiệu sản phẩm OCOP từ sâm và dược liệu núi rừng.
- Tổ chức homestay, không gian ẩm thực dân tộc Xơ Đăng, tái hiện lễ hội cồng chiêng, lễ cúng giàng, nghi lễ tạ ơn rừng sâm.
Mô hình này giúp gắn kết người dân với rừng, với di sản thiên nhiên, đồng thời mở ra hướng đi mới cho kinh tế du lịch vùng núi. Nhiều doanh nghiệp đã đầu tư khu du lịch trải nghiệm sâm Ngọc Linh, kết hợp nghỉ dưỡng, suối khoáng nóng, và khu trưng bày sản phẩm thảo dược.
Đưa “quốc bảo” thành thương hiệu du lịch quốc gia
Không chỉ là sản phẩm nông nghiệp đặc sản, sâm Ngọc Linh đang dần trở thành biểu tượng nhận diện du lịch Quảng Ngãi. Tỉnh đã tổ chức nhiều sự kiện thường niên như Lễ hội Sâm Ngọc Linh – Hương sắc đại ngàn, Tuần Văn hóa – Du lịch sâm Ngọc Linh, thu hút hàng chục nghìn lượt du khách, nhà khoa học và doanh nghiệp đến tìm hiểu, hợp tác đầu tư.
Trong khuôn khổ lễ hội, du khách được tham quan không gian trưng bày sâm và dược liệu quý, xem trình diễn nghề truyền thống, mua sản phẩm chế biến từ sâm như rượu sâm, trà sâm, tinh dầu, mật ong sâm. Đồng thời, các hoạt động văn hóa như biểu diễn cồng chiêng, tái hiện nghi lễ cầu mùa, lễ mừng lúa mới giúp du khách hiểu hơn về đời sống tinh thần phong phú của đồng bào Xơ Đăng – chủ nhân vùng sâm.
Với hướng phát triển này, Quảng Ngãi đặt mục tiêu đưa du lịch sâm Ngọc Linh trở thành thương hiệu quốc gia, tương tự như du lịch trà Thái Nguyên hay cà phê Buôn Ma Thuột, góp phần nâng tầm vị thế của du lịch miền Trung – Tây Nguyên.
Hướng tới du lịch sinh thái bền vững, có trách nhiệm
Để đảm bảo phát triển lâu dài, tỉnh Quảng Ngãi chú trọng các nguyên tắc du lịch xanh, bảo tồn đa dạng sinh học và văn hóa bản địa. Chính quyền phối hợp với các viện nghiên cứu, doanh nghiệp và cộng đồng địa phương để xây dựng bộ quy tắc ứng xử du lịch tại vùng sâm, hướng dẫn du khách không xâm hại rừng, không khai thác sâm trái phép, và ưu tiên tiêu thụ sản phẩm đạt chuẩn.
Cùng với đó, các chương trình đào tạo kỹ năng làm du lịch cộng đồng cho người dân địa phương đang được triển khai, giúp bà con biết cách đón khách, kể chuyện, quảng bá văn hóa và giữ gìn cảnh quan tự nhiên.
Việc phát triển du lịch gắn với sâm Ngọc Linh không chỉ nhằm gia tăng giá trị kinh tế mà còn là hành trình gìn giữ “quốc bảo” của quốc gia, lan tỏa thông điệp về sự hài hòa giữa con người và thiên nhiên, giữa phát triển và bảo tồn.
Sâm Ngọc Linh – biểu tượng mới của du lịch Quảng Ngãi
Từ một vùng núi xa xôi, Ngọc Linh hôm nay đang trở thành điểm sáng du lịch sinh thái – dược liệu của Việt Nam. Trên những triền rừng xanh thẳm, cây sâm vươn lên mạnh mẽ như minh chứng cho sức sống bền bỉ của con người vùng cao.
Mỗi củ sâm, mỗi nhánh hoa, mỗi câu chuyện kể của người bản địa đều ẩn chứa tinh hoa của đại ngàn và niềm tự hào dân tộc. Lấy sâm Ngọc Linh làm trụ cột phát triển du lịch, Quảng Ngãi đang mở ra hướng đi mới: phát triển kinh tế từ tài nguyên bản địa, nâng tầm thương hiệu địa phương, và gìn giữ mãi giá trị “quốc bảo” trong lòng đất mẹ Việt Nam.
Hiện tại, Quảng Ngãi đã trồng sâm Ngọc Linh trên diện tích hơn 2.900 ha, với mục tiêu mở rộng lên khoảng 6.000 ha trong những năm tới. Theo tính toán, mỗi hecta trồng sâm dưới tán rừng sau 8 năm chăm sóc có thể mang lại lợi nhuận trên 32 tỷ đồng/ha, là con số rất ấn tượng đối với vùng núi. Chỉ riêng trong 3 ngày lễ hội sâm tại Nam Trà My năm 2023, người trồng và doanh nghiệp đã bán khoảng 65kg sâm củ, thu về gần 9,5 tỷ đồng, và năm 2024 đạt hơn 6 tỷ đồng với khoảng 70kg sâm củ bán ra. Những con số này minh chứng rõ tầm quan trọng của sâm Ngọc Linh không chỉ về mặt dược liệu mà còn về kinh tế – du lịch – phát triển bền vững.
Trung tâm Thông tin du lịch
