(TITC) – Tại Lâm Đồng, người nông dân đang vươn mình mạnh mẽ, chuyển dịch từ vai trò thuần túy sản xuất nông nghiệp sang vị trí trung tâm trong phát triển du lịch cộng đồng. Với nền tảng văn hóa bản địa sâu sắc, tình yêu quê hương và sự sáng tạo không ngừng trong cách làm du lịch, họ đang từng bước xây dựng những “hành trình xanh” độc đáo, hài hòa giữa con người, văn hóa và thiên nhiên.
Khi người nông dân là chủ thể du lịch: Nâng tầm giá trị bản địa
Trong xu thế du lịch hiện đại, nơi du khách ngày càng tìm về những giá trị gắn liền với thiên nhiên trong lành và văn hóa bản địa đích thực, Lâm Đồng đã và đang khẳng định một hướng đi riêng biệt: đặt người nông dân làm trung tâm của chuỗi giá trị du lịch.
Tại các vùng nông thôn Lâm Đồng, người dân địa phương đã chủ động cải tạo không gian sống, biến những ngôi nhà đơn sơ thành các homestay thân thiện với môi trường, mang đậm nét văn hóa vùng miền. Những homestay này không chỉ là nơi lưu trú mà còn là những điểm đến trải nghiệm đa dạng, từ thu hái nông sản tươi ngon, pha trà atiso, đến những hoạt động mang đậm bản sắc như dệt thổ cẩm, làm gốm Churu hay thưởng thức ẩm thực truyền thống. Những hoạt động này không chỉ nâng cao thu nhập cho người dân mà còn góp phần gìn giữ và lan tỏa bản sắc văn hóa độc đáo của các dân tộc bản địa.
Anh Phan Văn Nghiêm, chủ một homestay trên đỉnh đồi Pró, xã Đơn Dương, chia sẻ câu chuyện chuyển mình: “Trước đây, gia đình tôi chỉ sống bằng nghề nông, thu nhập bấp bênh. Từ khi chuyển sang làm du lịch cộng đồng, chúng tôi không chỉ cải thiện sinh kế, mà còn tự hào khi giới thiệu văn hóa địa phương đến du khách trong và ngoài nước”. Những homestay như của anh Nghiêm không chỉ là nơi nghỉ chân mà còn là cầu nối văn hóa, đưa du khách đến gần hơn với trang phục truyền thống, ẩm thực độc đáo và các lễ hội đặc sắc của đồng bào dân tộc thiểu số.
Tại làng gốm Churu, du khách không chỉ dừng lại ở việc tham quan mà còn được hòa mình vào không gian văn hóa bản địa đặc sắc. Từ việc tự tay nhào nặn đất sét, tạo hình sản phẩm, đến lắng nghe câu chuyện đầy ý nghĩa đằng sau từng họa tiết, mọi trải nghiệm đều được hướng dẫn trực tiếp bởi các nghệ nhân dân tộc Churu lành nghề.
Chị Trần Thị Minh Anh, một du khách đến từ Hà Nội, bày tỏ sự hào hứng: “Tôi từng đi nhiều nơi, nhưng đây là lần đầu tiên được làm gốm cùng nghệ nhân dân tộc thiểu số. Việc trực tiếp nhào đất, tạo hình và nghe giải thích từng họa tiết giúp tôi hiểu sâu sắc hơn về một nghề truyền thống quý giá. Với tôi, hành trình này không đơn thuần là du lịch mà là cuộc gặp gỡ thực sự với một nền văn hóa sống động, đầy bản sắc.” Những sản phẩm gốm thô mộc nhưng tinh tế, mang đậm dấu ấn văn hóa Churu, không chỉ là kỷ vật du lịch mà còn là kết tinh của tri thức bản địa và bàn tay khéo léo của người nghệ nhân.
Không dừng lại ở đó, các hoạt động như thưởng thức cơm lam dẻo thơm, thịt nướng nóng hổi, uống rượu cần truyền thống, hay giao lưu cồng chiêng bên ánh lửa bập bùng đã đưa văn hóa địa phương trở thành linh hồn của sản phẩm du lịch. Điều quan trọng hơn cả là người dân trở thành người kể chuyện chân thật, người giữ gìn và truyền tải những giá trị văn hóa quý báu của chính cộng đồng mình.
Phát huy lợi thế thiên nhiên – Phát triển du lịch bền vững
Không chỉ tại các vùng đồng bào dân tộc, ngay cả ở trung tâm Đà Lạt, nơi được thiên nhiên ưu ái khí hậu ôn hòa, thổ nhưỡng màu mỡ, các mô hình du lịch nông nghiệp gắn với công nghệ cao cũng đang phát huy thế mạnh rõ rệt. Các trang trại dâu tây, nấm, rau thủy canh không chỉ phục vụ sản xuất mà còn mở cửa cho du khách đến tham quan, tự tay hái trái, và thậm chí chế biến món ăn ngay tại vườn.
Các hoạt động như “Một ngày làm nông dân” hay tham quan trang trại hữu cơ đã nhanh chóng trở thành sản phẩm du lịch đặc trưng của vùng đất cao nguyên. Chị Lê Thị Hồng Ngọc, du khách từ Đà Nẵng, hào hứng chia sẻ: “Hái dâu, nghe người nông dân kể chuyện canh tác sạch giúp tôi hiểu sâu hơn về giá trị của nông nghiệp và đất đai nơi đây.” Du khách trải nghiệm hái dâu tại Nông trại Cún (Puppy Farm), một trong những nông trại nổi tiếng ở phường Cam Ly – Đà Lạt.
Những năm gần đây, mô hình nông trại kết hợp giáo dục đang trở thành một hướng đi chiến lược. Tại đây, du khách, đặc biệt là trẻ em, có cơ hội học hỏi về canh tác bền vững, tuần hoàn sinh thái và tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường. Điều này không chỉ nâng cao ý thức cộng đồng mà còn góp phần lan tỏa thông điệp “du lịch không chỉ là hưởng thụ, mà là học hỏi và sẻ chia”. Du khách tìm hiểu quy trình canh tác, học hỏi kinh nghiệm sản xuất nông nghiệp truyền thống (như thu hoạch củ năng) từ người dân địa phương.
Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả và bền vững các mô hình này, cần có sự hỗ trợ mạnh mẽ từ chính quyền và doanh nghiệp. Hạn chế về kỹ năng quản lý, vốn đầu tư, và hạ tầng du lịch vẫn là rào cản khiến nhiều nông hộ chưa thể vươn xa và phát huy hết tiềm năng.
Ông Nguyễn Thanh Hoài, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lâm Đồng, khẳng định: “Đặt người dân làm trung tâm du lịch không chỉ là cách tạo ra sản phẩm chân thực, mà còn là phương pháp gìn giữ môi trường và văn hóa hiệu quả. Đây là hướng phát triển bền vững mà Lâm Đồng kiên trì theo đuổi.” Sở Văn hóa Thể thao Du lịch Lâm Đồng phối hợp cùng các nghệ nhân tổ chức lớp dạy nghề gốm truyền thống tại xã Quảng Lập, giúp bà con gìn giữ và phát huy nghề thủ công truyền thống quý giá này.
Sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, Doanh nghiệp và người dân sẽ là nền tảng vững chắc cho một hệ sinh thái du lịch bền vững, nơi người nông dân không bị bỏ lại phía sau mà được đồng hành, đào tạo và làm chủ tương lai của chính mình. Việc đặt người nông dân làm trung tâm phát triển du lịch cộng đồng không chỉ giúp cải thiện sinh kế mà còn khơi dậy ý thức giữ gìn văn hóa truyền thống, cảnh quan thiên nhiên. Tại Lâm Đồng, những mô hình nông trại du lịch đang trở thành cầu nối sống động giữa con người, văn hóa và thiên nhiên, góp phần xây dựng thương hiệu du lịch mang bản sắc riêng biệt. Và khi người nông dân thực sự làm chủ hành trình du lịch, họ không chỉ gìn giữ bản sắc địa phương mà còn lan tỏa tinh thần sống xanh, sạch và bền vững đến du khách muôn phương.
Trung tâm Thông tin du lịch
