(TITC) – Giữa miền sông nước Tiền Giang hiền hòa, có một vùng đất mà từng con sóng, từng nhịp gió vẫn còn ngân vang khúc tráng ca của dân tộc. Đó là Khu di tích Rạch Gầm – Xoài Mút, thuộc xã Kim Sơn, tỉnh Đồng Tháp. Hơn hai thế kỷ trước, nơi đây từng chứng kiến một trong những trận thủy chiến oanh liệt nhất trong lịch sử Việt Nam – khi nghĩa quân Tây Sơn do Nguyễn Huệ chỉ huy đã đánh tan năm vạn quân Xiêm xâm lược, làm rạng danh trang sử nước nhà.
Tượng đài uy nghi trong khu Di tích. Ảnh: TITC
Theo sử sách, đầu năm 1785, lấy cớ giúp Nguyễn Ánh, vua Xiêm sai tướng Chiêu Tăng, Chiêu Sương đưa năm vạn quân thủy bộ sang xâm lược Đại Việt. Trước tình thế đó, Nguyễn Huệ đã chọn khúc sông Rạch Gầm – Xoài Mút, một đoạn sông Tiền nhiều nhánh, lòng rộng, cây cối rậm rạp, làm nơi bố trí trận địa quyết chiến. Với tài thao lược kiệt xuất, ông cho quân mai phục trên bờ, dưới sông, lợi dụng dòng thủy triều và địa thế hiểm yếu để dồn quân địch vào bẫy. Rạng sáng 20 tháng 1 năm 1785, khi toàn bộ hạm đội Xiêm lọt vào khu vực phục kích, tiếng trống trận vang dậy, đại bác rền vang. Quân Tây Sơn ào ạt tấn công, thuyền chiến giặc rối loạn, địch tan tác không kịp trở tay, toàn bộ hạm đội quân Xiêm bị tiêu diệt, tướng giặc tháo chạy về nước.
Chiến thắng Rạch Gầm – Xoài Mút trở thành một mốc son chói lọi trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc, sánh ngang những chiến công lẫy lừng như Bạch Đằng, Chi Lăng, Ngọc Hồi – Đống Đa. Đó không chỉ là thắng lợi quân sự mà còn là biểu tượng của ý chí quật cường, lòng yêu nước và khát vọng độc lập của người Việt Nam.
Trải qua hơn hai trăm năm, dấu ấn của trận thủy chiến hào hùng ấy vẫn còn in đậm nơi khúc sông hiền hòa này. Khu di tích Rạch Gầm – Xoài Mút, khánh thành vào năm 2005 và được công nhận là Di tích quốc gia đặc biệt năm 2014, trở thành điểm đến thiêng liêng của người dân và du khách thập phương.
Khu di tích rộng hơn 2 ha, được bao bọc bởi hàng cây xanh và dòng Tiền giang uốn lượn. Giữa không gian yên tĩnh ấy, tượng đài Anh hùng dân tộc Nguyễn Huệ sừng sững vươn cao giữa trời, được đúc bằng đồng nặng 20 tấn, cao hơn 8 mét, đặt trên bệ đá mô phỏng chiến thuyền. Ánh nắng mỗi sớm mai soi lên sắc đồng lấp lánh, gợi hình ảnh người anh hùng áo vải oai phong, hiên ngang giữa trời đất phương Nam. Bao quanh tượng là bức phù điêu đồng dài gần 90 m², tái hiện quang cảnh trận chiến lịch sử: tiếng trống trận vang dội, thuyền chiến Tây Sơn xé sóng, quân dân Nam Bộ hừng hực khí thế.
Bên trong nhà trưng bày hiện vật, gần 600 hiện vật được sưu tầm và phục chế công phu: từ súng thần công, đạn đá, mô hình chiến thuyền đến các bức tranh gốm khổ lớn miêu tả hành trình “Khẩn hoang – Lập ấp – Trận chiến – Khải hoàn”. Mỗi hiện vật là một lát cắt của quá khứ, đưa du khách ngược dòng thời gian để cảm nhận trí tuệ, tầm vóc và lòng quả cảm của quân dân Tây Sơn năm nào.
Du khách tham quan tìm hiểu lịch sử trong khu Di tích. Ảnh: TITC
Đi dọc lối nhỏ quanh khuôn viên, du khách sẽ bắt gặp ngôi nhà cổ Nam Bộ ba gian hai chái mái ngói âm dương, ẩn mình bên vườn cây ăn trái xanh mướt. Không gian mộc mạc, ấm áp ấy gợi nhớ thời cha ông đi khẩn hoang mở đất, dựng nhà, lập nghiệp. Bước vào bên trong, hương gỗ trầm thoảng nhẹ, bàn thờ tổ tiên uy nghi giữa gian chính, bên cạnh là những món đồ gốm, chén cổ, bình sứ trưng bày cẩn trọng – tất cả như kể lại câu chuyện về con người Nam Bộ cần cù, hiền hòa mà kiên cường.
Vào những dịp kỷ niệm chiến thắng, khu di tích lại rộn ràng trong không khí lễ hội: cờ hoa tung bay, trống hội rền vang, các tiết mục tái hiện trận thủy chiến thu hút đông đảo người dân và du khách. Âm thanh và sắc màu hòa quyện, khiến lịch sử như sống lại trong từng ánh mắt, nụ cười.
Đứng bên dòng sông Tiền lộng gió, ngắm tượng đài Nguyễn Huệ in bóng xuống mặt nước, du khách dễ dàng cảm nhận được hào khí Tây Sơn vẫn còn lan tỏa. Con sông vẫn chảy, bồi đắp phù sa cho đồng ruộng, cũng như truyền lại ngọn lửa kiêu hùng của cha ông cho hậu thế.
Anh Nguyễn Tiến Quân, du khách đến từ TP. Hồ Chí Minh, xúc động chia sẻ: “Tôi đã đọc về trận Rạch Gầm – Xoài Mút, nhưng chỉ khi đến tận nơi, được tận mắt nhìn dòng sông và nghe lại câu chuyện lịch sử, tôi mới thấy thật tự hào về dân tộc mình.”
Rạch Gầm – Xoài Mút hôm nay không chỉ là một điểm đến du lịch, mà còn là hành trình tìm về cội nguồn, để mỗi người Việt thêm yêu quê hương, thêm trân trọng hòa bình, và càng tự hào về quá khứ hào hùng của dân tộc.
Giữa miền sông nước hiền hòa, Rạch Gầm – Xoài Mút vẫn lặng lẽ chảy, kể mãi khúc hùng ca bất diệt về lòng yêu nước, về bản lĩnh và trí tuệ Việt Nam, những giá trị sẽ còn vang vọng mãi với thời gian.
Trung tâm Thông tin du lịch
