(TITC) – Cháo se Hạ Mỗ là một món ăn đặc biệt: mộc mạc mà cầu kỳ, giản dị mà thấm đẫm lớp trầm tích lịch sử của vùng đất Ô Diên, nơi từng giữ vai trò quan trọng trong tiến trình hình thành các kinh đô cổ của người Việt.
Rời trung tâm Hà Nội, xuôi về phía Tây, vùng đất Ô Diên xưa (nay thuộc khu vực xã Mê Linh) hiện lên với hệ thống di tích cổ kính còn được gìn giữ như đình Vạn Xuân, miếu Hàm Rồng, đền Chính Khí. Ít ai biết rằng, nơi đây từng là bản doanh của Lý Nam Đế và Lý Phật Tử, giữ vai trò trung tâm chính trị, quân sự của kinh đô Vạn Xuân thế kỷ VI. Ô Diên cũng là mắt xích quan trọng trong chuỗi kinh đô cổ Phong Châu – Cổ Loa – Ô Diên – Thăng Long, vùng đất bồi tụ phù sa màu mỡ, từng là nơi hội quân của Hai Bà Trưng và sau này là phủ đệ của hoàng tử Lý Bát Lang.
Trong dòng chảy lịch sử ấy, cháo se Hạ Mỗ ra đời gắn với một câu chuyện truyền đời. Tương truyền, sau những trận thắng quân xâm lược phương Bắc, hoàng tử Lý Bát Lang thường tổ chức lễ khao quân tại vùng đất này. Thương binh sĩ ăn uống đạm bạc, ngài sai người tận dụng gạo tẻ và xương lợn sẵn có để nấu một món ăn vừa chắc dạ, vừa dễ chia phần. Từ món ăn dành cho quân lính, cháo se dần trở thành món ăn cộng đồng, biểu trưng cho tinh thần sẻ chia, gắn kết của người dân Hạ Mỗ.
Ngày nay, cháo se vẫn hiện diện trong các dịp trọng đại của làng như ngày 12 tháng Giêng, ngày 12 tháng Tám tưởng niệm Thành hoàng, hội làng và những ngày lễ Tết. Trải qua hàng nghìn năm, món ăn này gần như không thay đổi về nguyên liệu nhưng lại đòi hỏi sự tinh tế trong từng công đoạn chế biến.
Nguyên liệu làm cháo se rất giản dị, chỉ gồm gạo tẻ và xương lợn, song để có một nồi cháo đúng chuẩn, người nấu phải có kỹ thuật riêng. Gạo tẻ ngon được vo sạch, ngâm khoảng 12 giờ, xay thành bột nước rồi lọc kỹ để đạt độ dẻo mịn vừa phải. Nước dùng được ninh từ xương đuôi lợn trong hai đến ba giờ cho vị ngọt thanh tự nhiên. Khi nồi nước dùng sôi sùng sục, người nấu dùng tay “se” bột thành từng dòng dài thả trực tiếp vào nồi, thao tác tạo nên tên gọi đặc trưng của món ăn.
Cháo se phải được nấu trên bếp củi, giữ lửa đều để “con se” chín mềm mà không nát. Phần thịt lọc từ xương được băm nhỏ, xào thơm với hành khô rồi cho vào sau cùng, tạo vị béo ngậy vừa phải. Khi ăn, cháo không dùng thìa mà dùng đũa để gắp từng “con se” dẻo mềm, chan thêm nước dùng nóng hổi. Đặc biệt, lớp cháy cháo vàng nhạt dưới đáy nồi, dẻo và thơm luôn được xem là phần ngon nhất, khiến nhiều người kiên nhẫn chờ đợi.
Từ làng Hạ Mỗ, cháo se theo chân người dân ra phố thị Hà Nội, trở thành thức quà quê mộc mạc nhưng lạ miệng giữa nhịp sống đô thị. Giữa vô vàn món ăn hiện đại, bát cháo se vẫn giữ trọn hương vị nguyên sơ, mang theo chiều sâu lịch sử của vùng đất từng là kinh đô xưa, một món ăn không chỉ để no lòng, mà còn để nhớ về cội nguồn.
Trung tâm Thông tin du lịch
