(TITC) – Huế, trung tâm di sản văn hóa của Việt Nam, sở hữu một trục du lịch vàng là Sông Hương. Tuy nhiên, nếu du lịch Sông Hương chỉ dừng lại ở các tour thuyền Rồng nghe ca Huế, thì giá trị trải nghiệm còn chưa được khai thác triệt để. Mô hình đột phá cho du lịch xứ Huế chính là việc tạo ra một hành trình liên kết hoàn chỉnh: lấy Sông Hương làm “con đường di sản” để kết nối các điểm văn hóa vệ tinh, đặc biệt là các làng nghề cổ ven đô như Làng cổ Phước Tích. Chiến lược này không chỉ kéo dài thời gian lưu trú, phân tán áp lực cho khu vực trung tâm Hoàng thành mà còn là giải pháp bền vững để bảo tồn kiến trúc nhà rường, phát huy nghề thủ công truyền thống và nâng cao sinh kế cho cộng đồng.
Trải nghiệm tự tay làm gốm tại làng cổ Phước Tích
Điểm nhấn du lịch di sản và về nguồn
Sông Hương không chỉ là cảnh quan thiên nhiên mà còn là chứng nhân lịch sử, là nguồn cảm hứng nghệ thuật vô tận. Khai thác hiệu quả Sông Hương là chìa khóa để mở rộng không gian du lịch Huế.
Để nâng cấp du lịch Sông Hương, thành phố cần chuyển mình từ hoạt động nghe ca Huế đơn thuần sang du ngoạn văn hóa đa dạng hơn. Thay vì chỉ tập trung vào buổi tối, cần phát triển các tour du ngoạn ban ngày theo chủ đề “Kiến trúc và Lịch sử”, kết nối các điểm dọc bờ sông như Điện Hòn Chén, lăng Minh Mạng, và chùa Thiên Mụ. Điều này giúp du khách được ngắm nhìn cảnh quan tự nhiên và kiến trúc cổ kính trong ánh sáng tự nhiên. Hơn nữa, việc khai thác Du lịch Ẩm thực và thư giãn (Culinary & Wellness) qua các dịch vụ ẩm thực chất lượng cao trên thuyền (ẩm thực cung đình, ẩm thực chay), kết hợp các hoạt động thư giãn, yoga trên sông vào buổi sáng sớm, sẽ tạo thêm chiều sâu cho trải nghiệm. Đồng thời, cần cải tạo đội tàu, thuyền theo hướng hiện đại nhưng vẫn giữ nét truyền thống, đảm bảo tiêu chuẩn an toàn, vệ sinh và giảm thiểu ô nhiễm.
Điểm nhấn quan trọng trong chiến lược này là làng cổ Phước Tích: Điểm nhấn “Du lịch về nguồn” độc đáo. Phước Tích là một trong những làng cổ hiếm hoi còn giữ được hệ thống nhà rường truyền thống, vườn cây xanh và nghề gốm sứ cổ. Làng nằm ven sông Ô Lâu, một nhánh sông đổ về Sông Hương, tạo điều kiện thuận lợi cho việc kết nối bằng đường thủy. Làng cổ Phước Tích sở hữu khoảng 30 ngôi nhà rường cổ từ thế kỷ 19-20, tạo nên một không gian di sản sống. Lưu trú Homestay tại đây mang đến trải nghiệm văn hóa sâu sắc, khác biệt hoàn toàn với khách sạn trung tâm. Việc phục hồi và phát triển nghề gốm cổ thành hoạt động trải nghiệm (workshop làm gốm, mua sắm đồ thủ công) không chỉ bảo tồn nghề mà còn tăng chi tiêu cho du khách. Thêm vào đó, thưởng thức ẩm thực làng quê (bánh ít lá gai, các món ăn chế biến từ cây trái nhà vườn) tại Phước Tích là một trải nghiệm chân thực, mang tính giáo dục cao.
Mô hình liên kết sông Hương – Làng cổ được hình thành như một tour tuyến “Sông Hương mở rộng”: Du thuyền trên Sông Hương – Chuyển tuyến đi thuyền nhỏ trên sông Ô Lâu – Trải nghiệm tại Làng cổ Phước Tích (Homestay, làm gốm, ẩm thực). Đây là sự kết hợp hoàn hảo giữa du lịch trung tâm và du lịch vùng ven.
Thách thức bảo tồn
Mô hình kết hợp Sông Hương và làng nghề cổ Phước Tích đầy tiềm năng nhưng phải đối mặt với thách thức lớn về bảo tồn kiến trúc, chất lượng dịch vụ và tính bền vững của cộng đồng.
Về thách thức về Bảo tồn và Phát triển, áp lực lớn nhất là bảo tồn nhà rường. Các ngôi nhà rường cổ tại Phước Tích đang xuống cấp và cần nguồn vốn lớn, liên tục để duy trì. Áp lực kinh tế khiến người dân khó có khả năng tự phục hồi, dẫn đến nguy cơ nhà rường bị phá bỏ hoặc xây dựng thêm các công trình hiện đại để đáp ứng nhu cầu du lịch. Song song, nguồn nhân lực làng nghề là một vấn đề nhức nhối khác. Nghề gốm cổ Phước Tích và các nghề thủ công khác đang đứng trước nguy cơ mai một do thiếu lớp nghệ nhân trẻ kế cận.
Trước những thách thức này, cần có giải pháp chiến lược với sự đầu tư và quản lý đồng bộ. Về chính sách, chính quyền cần hỗ trợ phục hồi Nhà Rường bằng cách cung cấp hỗ trợ tài chính, kỹ thuật cho các hộ gia đình phục hồi, bảo trì nhà rường, đồng thời có quy định về bảo tồn trong kinh doanh homestay. Về chất lượng dịch vụ, cần chuyên nghiệp hóa dịch vụ cộng đồng thông qua việc đào tạo kỹ năng quản lý homestay, giao tiếp ngoại ngữ, kể chuyện về lịch sử làng, kiến trúc nhà rường, biến người dân thành “hướng dẫn viên di sản”. Song song, cần tiêu chuẩn hóa dịch vụ homestay, xây dựng bộ tiêu chí homestay văn hóa tại Phước Tích để đảm bảo chất lượng, thu hút khách cao cấp.
Về công nghệ và môi trường, cần tích hợp công nghệ và quảng bá bằng cách xây dựng bản đồ du lịch thủy, tích hợp thông tin làng nghề cổ Phước Tích. Tập trung quảng bá Huế không chỉ là Hoàng Thành mà còn là nơi du khách có thể chạm vào, ngủ lại và trải nghiệm văn hóa cổ kính tại Phước Tích.
Mô hình khai thác du lịch sông Hương gắn kết với các làng nghề cổ ven đô như Phước Tích là chiến lược then chốt, giúp Huế tránh được sự phụ thuộc vào du lịch Hoàng thành, tạo ra một sản phẩm du lịch có chiều sâu và tính bền vững cao. Bằng cách bảo tồn và phát huy giá trị của kiến trúc nhà rường, nghề gốm và văn hóa làng quê thông qua du lịch, Huế đã tìm thấy chìa khóa để giữ vững danh hiệu Di sản Văn hóa Thế giới một cách sống động. Sông Hương sẽ mãi là dòng chảy không chỉ kết nối cảnh quan mà còn kết nối quá khứ với hiện tại, đưa du khách chạm đến hồn cốt văn hóa ngàn năm của cố đô.
Trung tâm Thông tin du lịch
