(TITC) – Quảng Ninh và Đà Nẵng, hai trung tâm du lịch hàng đầu Việt Nam, đang đứng trước nhu cầu cấp thiết về việc đa dạng hóa sản phẩm và đảm bảo nguồn cung thực phẩm chất lượng cao cho chuỗi dịch vụ. Việc phát triển mô hình Du lịch Nông nghiệp Sạch, lồng ghép sản xuất theo các quy chuẩn nghiêm ngặt như VietGAP (Thực hành Nông nghiệp tốt của Việt Nam) và GlobalGAP (Thực hành Nông nghiệp tốt toàn cầu), chính là chiến lược then chốt. Chính sách hỗ trợ nông dân làm du lịch kết hợp các chuẩn mực này không chỉ nâng cao chất lượng nông sản, tạo niềm tin cho du khách mà còn kiến tạo một dòng chảy kinh tế mới, biến trang trại thành điểm đến, làm giàu thêm trải nghiệm du lịch đô thị và biển đảo. Đây là một mũi tên trúng nhiều đích, đảm bảo sự hài hòa giữa phát triển kinh tế nông thôn và du lịch bền vững.
An tâm và trải nghiệm
Sự bùng nổ của ngành công nghiệp du lịch đã kéo theo nhu cầu khổng lồ về thực phẩm tươi, sạch. Chính vì vậy, việc áp dụng các quy chuẩn nông nghiệp sạch như VietGAP và GlobalGAP không còn là lựa chọn mà là điều kiện bắt buộc để nông sản tham gia vào chuỗi cung ứng du lịch cao cấp.
Đầu tiên, các chuẩn mực này giúp nâng cấp thương hiệu và niềm tin tuyệt đối. VietGAP và GlobalGAP là các hệ thống tiêu chuẩn quốc tế và quốc gia về quy trình sản xuất, từ khâu làm đất, sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) đến thu hoạch và bảo quản. Việc đạt các chứng nhận này giúp nông sản khẳng định được sự an toàn, vệ sinh và chất lượng, xóa tan nỗi lo của du khách về thực phẩm bẩn. Đặc biệt đối với Đà Nẵng, nơi có nhu cầu lớn về rau sạch, hải sản chế biến cho chuỗi khách sạn 5 sao, nông sản chuẩn GAP chính là tấm “hộ chiếu” không thể thiếu để tiếp cận phân khúc thị trường này.
Quan trọng hơn, việc áp dụng GAP tạo điều kiện lý tưởng để các trang trại trở thành điểm đến du lịch sinh thái, qua đó tối ưu hóa trải nghiệm Du lịch nông nghiệp. Cụ thể, quy trình sản xuất sạch, khu vực sơ chế, đóng gói đạt chuẩn vệ sinh, và việc sử dụng ít hóa chất độc hại tạo ra một không gian an toàn, thân thiện để du khách (đặc biệt là khách gia đình, trẻ em) tham quan, trải nghiệm các hoạt động thu hoạch. Nhờ đó, du khách không chỉ mua nông sản mà còn mua trọn vẹn sự yên tâm và một trải nghiệm giáo dục về nông nghiệp hiện đại.
Liên kết chuỗi
Để các quy chuẩn GAP phát huy hiệu quả, cần có chính sách hỗ trợ nông dân xây dựng mô hình liên kết chuỗi chặt chẽ, đặc biệt phù hợp với đặc thù phát triển của Quảng Ninh và Đà Nẵng.
Đối với Quảng Ninh, tỉnh cần tận dụng ưu thế về du lịch biển và di sản (Vịnh Hạ Long) để tạo đầu ra ổn định cho nông sản sạch. Chính sách hỗ trợ phải tập trung vào việc kết nối các hợp tác xã (HTX) sản xuất theo chuẩn VietGAP/GlobalGAP (tại Đông Triều, Uông Bí) với các chuỗi khách sạn, tàu du lịch cao cấp tại Hạ Long, Vân Đồn. Mô hình này phải đảm bảo nguồn cung nông sản “sạch” được bao tiêu ổn định, tạo động lực cho nông dân duy trì quy trình sản xuất nghiêm ngặt. Đồng thời, việc phát triển các tour du lịch nông nghiệp ngắn ngày, kết hợp trải nghiệm trên Vịnh với tham quan các trang trại GAP, không chỉ giúp đa dạng hóa sản phẩm mà còn là kênh quảng bá hiệu quả nhất cho nông sản sạch của tỉnh.
Trong khi đó, tại Đà Nẵng, mô hình liên kết cần tập trung vào chất lượng và tốc độ cung ứng cho chuỗi nhà hàng, khách sạn đô thị. Chính sách cần hỗ trợ các HTX nông nghiệp ở Hòa Vang (vùng đệm sinh thái) đầu tư vào hệ thống logistics và kho lạnh để vận chuyển nông sản GAP đến trung tâm thành phố nhanh chóng và đảm bảo chất lượng. Bên cạnh đó, các cơ quan quản lý cần khuyến khích, thậm chí bắt buộc, các khách sạn, resort lớn phải sử dụng nguồn cung nông sản có chứng nhận GAP trong thực đơn, tạo nên một tiêu chuẩn ẩm thực du lịch mới cho thành phố. Song song, việc phát triển các farmstay chuẩn GAP tại Hòa Vang sẽ tạo cơ hội cho du khách đô thị trải nghiệm làm nông dân và thưởng thức ẩm thực sạch ngay tại vườn.
Tuy nhiên, việc chuyển đổi từ nông nghiệp truyền thống sang chuẩn GAP đòi hỏi chi phí và kỹ thuật cao. Do đó, chính sách hỗ trợ phải mang tính đột phá và thiết thực. Thách thức lớn nhất là chi phí đầu tư ban đầu; vì vậy, cần triển khai các gói Vốn vay Ưu đãi (Tín dụng Xanh) chuyên biệt cho nông dân cam kết chuyển đổi. Các gói vay này nên có lãi suất thấp và thời gian hoàn vốn dài hơn. Cùng lúc, Chính quyền cần trợ giá chi phí chứng nhận GAP, tạo động lực để nông dân tham gia. Về mặt kỹ thuật, các trung tâm khuyến nông cần tổ chức đào tạo kỹ thuật chuyên sâu về quy trình GAP, quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), và quan trọng nhất là đào tạo cho nông dân về kỹ năng du lịch cộng đồng (kỹ năng đón tiếp, ngoại ngữ cơ bản và kỹ năng kể chuyện – Story-telling) để biến họ thành “nông dân du lịch” chuyên nghiệp. Cuối cùng, cần có quy hoạch vùng nguyên liệu ổn định (Agricultural Zoning), đảm bảo vùng đất sản xuất nông nghiệp sạch được bảo vệ khỏi sự lấn chiếm của đô thị hóa và công nghiệp, giúp các trang trại yên tâm đầu tư lâu dài và đảm bảo sự ổn định nguồn cung cho các hợp đồng lớn với chuỗi du lịch.
Kinh nghiệm phát triển nông nghiệp sạch gắn với du lịch tại Quảng Ninh và Đà Nẵng là một bài học tốt về chiến lược phát triển bền vững. Việc áp dụng các quy chuẩn VietGAP, GlobalGAP không chỉ tạo ra sản phẩm an toàn cho người tiêu dùng mà còn nâng cao chất lượng môi trường, cải thiện thu nhập và vị thế của người nông dân. Thông qua chính sách hỗ trợ vốn, kỹ thuật và liên kết chặt chẽ với chuỗi du lịch, hai tỉnh đã và đang xây dựng một “mô hình kép” thành công, nơi du lịch và nông nghiệp hỗ trợ lẫn nhau. Tóm lại, nông nghiệp sạch chính là chìa khóa để mở ra cánh cửa du lịch bền vững, có trách nhiệm, mang lại lợi ích lâu dài cho cả cộng đồng và du khách.
Trung tâm Thông tin du lịch
