(TITC) – Từ bao đời nay, hình ảnh cây tre đã gắn liền với làng quê Việt Nam, trở thành một biểu tượng văn hóa đậm sâu trong tâm thức mỗi người. Đặc biệt, tại vùng phía Đông tỉnh Đắk Lắk, những lũy tre xanh không chỉ là nét chấm phá bình dị của cảnh sắc nông thôn mà còn là nguồn nguyên liệu quý giá cho nghề thủ công mây tre đan. Giữa guồng quay hối hả của cuộc sống hiện đại, nghề thủ công này đang đối mặt với nhiều thách thức, nhưng tại xã Tuy An Bắc, những người thợ vẫn bền bỉ “giữ lửa” nghề, từng bước tạo ra một hướng đi mới cho kinh tế nông thôn và bảo tồn di sản văn hóa quý báu.
Khi truyền thống gặp gỡ hiện đại: Hồi sinh một làng nghề
Tại xã Tuy An Bắc, nghề mây tre đan không chỉ được lưu truyền mà còn đang từng bước phát triển, trở thành một hướng đi kinh tế đầy tiềm năng. Một trong những điểm sáng tiêu biểu cho sự hồi sinh này chính là Cơ sở Mây tre Cường Thịnh, do chị Bùi Thị Minh Nguyệt sáng lập.
Xuất phát từ nghề gia truyền, chị Nguyệt nhận thấy tiềm năng lớn của các sản phẩm mây tre trong bối cảnh xu hướng tiêu dùng xanh, thân thiện với môi trường ngày càng được ưa chuộng. Năm 2022, gia đình chị quyết định mở rộng quy mô sản xuất, không chỉ gói gọn trong phạm vi địa phương mà còn vươn ra thị trường lớn hơn. Sự kết hợp giữa tay nghề thủ công tinh xảo và tư duy kinh doanh hiện đại đã mang lại những thành công bước đầu, với 8 sản phẩm đạt chuẩn OCOP 3 sao như: bộ rổ, thúng, sàng, mẹt, quang gánh, kệ tầng, nia…
Hiện nay, Cơ sở Mây tre Cường Thịnh đã phát triển hơn 20 mẫu sản phẩm, tạo việc làm thường xuyên cho hơn 15 lao động. Bắt nhịp với xu hướng tiêu dùng xanh, cơ sở không ngừng đổi mới mẫu mã, nghiên cứu thêm các dòng sản phẩm có tính ứng dụng cao và giá trị thẩm mỹ, như khay trà, dụng cụ nhà bếp, vật dụng trang trí… Những sản phẩm này không chỉ đáp ứng thị hiếu của người tiêu dùng hiện đại mà còn góp phần nâng tầm giá trị của nghề thủ công truyền thống.
Mây tre đan: Từ làng nghề đến sản phẩm du lịch
Với những giá trị văn hóa và kinh tế đã được khẳng định, nghề mây tre đan ở Tuy An Bắc đang có tiềm năng lớn để trở thành một sản phẩm du lịch độc đáo, thu hút du khách trong và ngoài nước. Đây không chỉ là cơ hội để quảng bá sản phẩm mà còn là cách để du khách hiểu hơn về đời sống, văn hóa của người dân địa phương.
Thay vì chỉ mua sắm sản phẩm, du khách có thể trực tiếp đến các cơ sở sản xuất để trải nghiệm. Một chuyến tham quan làng nghề sẽ đưa du khách đi qua các công đoạn tỉ mỉ: từ việc chọn tre, chẻ nan, vót nan đến công đoạn đan thành sản phẩm hoàn chỉnh. Hơn thế nữa, du khách còn có thể tự tay thực hành, dưới sự hướng dẫn của các nghệ nhân, để làm ra một sản phẩm nhỏ mang đậm dấu ấn cá nhân.
Các workshop làm đồ thủ công từ mây tre sẽ là một hoạt động vô cùng hấp dẫn, phù hợp với cả gia đình và các nhóm khách du lịch muốn tìm kiếm những trải nghiệm mang tính giáo dục và giải trí. Du khách có thể tự tay đan một chiếc giỏ nhỏ, một chiếc mẹt mini hay một vật trang trí đơn giản để mang về làm quà lưu niệm. Những sản phẩm này không chỉ là món quà mà còn là kỷ niệm đáng nhớ về một chuyến đi đầy ý nghĩa.
Sự chân chất, mến khách của những người thợ làm nghề là điểm thu hút đặc biệt. Du khách có thể trò chuyện với các nghệ nhân, lắng nghe những câu chuyện về nghề, về cuộc sống và những trăn trở của họ. Chính những cuộc giao lưu này sẽ giúp du khách cảm nhận sâu sắc hơn về giá trị của từng sản phẩm, cũng như tình yêu nghề, sự kiên trì của người dân nơi đây. Tiếng lách cách của nan tre, tiếng trò chuyện rôm rả và nụ cười của người thợ sẽ tạo nên một không gian văn hóa sống động, khác hẳn với sự ồn ào của phố thị.
Trăn trở và kỳ vọng: Giữ lửa nghề cho thế hệ trẻ
Dù có nhiều bước tiến tích cực, nghề mây tre đan ở xã Tuy An Bắc vẫn đối mặt với nỗi lo thiếu hụt lớp thợ kế cận. Ông Bùi Minh, một người thợ lành nghề, chia sẻ: “Tôi và nhiều người lớn tuổi ở đây luôn cố gắng học hỏi, cập nhật mẫu mã mới. Chúng tôi mong muốn truyền nghề lại cho thế hệ trẻ, nhưng để theo nghề này, người đan phải thực sự kiên trì và yêu nghề. Tôi sợ rằng một ngày nào đó, khi những người thợ lớn tuổi như tôi không còn, thì sẽ không còn người kế nghiệp”.
Ông Lưu Mạnh Hùng, đang làm tại Cơ sở Mây tre Cường Thịnh, cũng bày tỏ: “Gia đình tôi nhiều đời làm nghề mây tre, nhưng con cháu giờ không ai theo nghiệp. Tôi rất trăn trở không biết liệu sau này còn ai chịu giữ gìn nghề truyền thống hay không. Bởi mất nghề cũng là mất đi một phần hồn quê”.
Trước những trăn trở ấy, chính quyền địa phương đang tích cực vào cuộc để hỗ trợ các làng nghề, tạo điều kiện cho các hộ làm nghề mở rộng sản xuất, tiếp cận vốn, tham gia chương trình OCOP và xúc tiến thương mại. Sắp tới, xã sẽ mở các lớp đào tạo nghề để thu hút thanh niên địa phương tham gia, nhằm bảo tồn và phát triển nghề truyền thống một cách bền vững.
Giữ nghề là giữ hồn quê, là bảo tồn một phần bản sắc văn hóa Việt. Việc kết nối nghề mây tre đan với du lịch không chỉ tạo ra một nguồn thu nhập mới mà còn là cách hiệu quả nhất để lan tỏa giá trị văn hóa, thu hút người trẻ và tạo động lực để tiếng lách cách của nan tre mãi vang vọng, góp phần tô điểm cho cuộc sống và làm phong phú thêm bản sắc văn hóa dân tộc.
Giải pháp và kỳ vọng vào một tương lai tươi sáng
Trước những trăn trở ấy, chính quyền địa phương đang tích cực vào cuộc để hỗ trợ các làng nghề. Ông Huỳnh Ngọc Hân, Chủ tịch UBND xã Tuy An Bắc, khẳng định: “Nghề mây tre đan không chỉ là nguồn sinh kế mà còn là một phần di sản văn hóa của địa phương. Chính quyền xã luôn quan tâm, tạo điều kiện để các hộ làm nghề mở rộng sản xuất, tiếp cận vốn, tham gia chương trình OCOP, xúc tiến thương mại và kết nối tiêu thụ sản phẩm”.
Sắp tới, xã sẽ tạo điều kiện cho Cơ sở Mây tre Cường Thịnh phát triển thêm nhiều sản phẩm OCOP, đồng thời phối hợp mở các lớp đào tạo nghề để thu hút thanh niên địa phương tham gia, nhằm bảo tồn và phát triển nghề truyền thống một cách bền vững. Những giải pháp này không chỉ giúp người thợ có thu nhập ổn định hơn mà còn tạo động lực để người trẻ nhìn nhận nghề thủ công với một con mắt khác, không chỉ là nghề “chân lấm tay bùn” mà còn là một nghề có giá trị kinh tế và văn hóa cao.
Giữ nghề là giữ hồn quê, là bảo tồn một phần bản sắc văn hóa Việt. Những người thợ mây tre đan ở Tuy An Bắc đang âm thầm viết tiếp câu chuyện đẹp về lòng yêu nghề và khát vọng đưa nghề truyền thống vươn xa. Dù con đường phía trước còn nhiều chông gai, nhưng với sự chung tay của người dân, chính quyền và cộng đồng, hy vọng rằng tiếng lách cách của nan tre sẽ mãi vang vọng, tạo nên những sản phẩm tinh xảo, góp phần tô điểm cho cuộc sống và làm phong phú thêm bản sắc văn hóa Việt.
Trung tâm Thông tin du lịch
