(TITC) – Thụy Sỹ – quốc gia nhỏ bé nằm giữa lòng châu Âu, được thiên nhiên ưu đãi với những dãy núi Alps hùng vĩ, thảo nguyên xanh và làng mạc yên bình – từ lâu đã được biết đến là một trong những điểm đến du lịch nông thôn bền vững hàng đầu thế giới.
Tại đây, mỗi ngôi làng, mỗi trang trại đều là một “tác phẩm sống”, nơi du khách có thể tận hưởng cảnh quan, văn hóa và phong cách sống mộc mạc của người dân vùng núi. Sự thành công của Thụy Sỹ không chỉ đến từ vẻ đẹp tự nhiên, mà còn là kết quả của chiến lược phát triển nông thôn bền vững, hài hòa giữa kinh tế, xã hội và môi trường.
Quy hoạch du lịch gắn với không gian nông thôn xanh
Chính phủ Thụy Sỹ xác định du lịch nông thôn là trụ cột trong chiến lược phát triển vùng núi và nông nghiệp sinh thái. Các vùng nông thôn không chỉ là nơi sản xuất mà còn là “công viên sống” – không gian trải nghiệm văn hóa, sinh thái và nghỉ dưỡng.
Các làng du lịch được quy hoạch nhỏ gọn, hài hòa với cảnh quan tự nhiên. Nhà ở, đường giao thông, bãi đỗ xe, hệ thống năng lượng đều tuân thủ nguyên tắc “thân thiện môi trường – tiết kiệm không gian”. Đặc biệt, nhà nước kiểm soát nghiêm ngặt việc xây dựng mới ở vùng nông thôn để bảo tồn bản sắc kiến trúc truyền thống và cảnh quan tự nhiên đặc trưng của Thụy Sỹ.
Du lịch nông nghiệp gắn với sản phẩm đặc trưng vùng miền
Thụy Sỹ nổi tiếng với phô mai, sữa bò, chocolate, rượu vang và mật ong núi – những sản phẩm gắn liền với đời sống nông dân. Chính quyền và các hiệp hội đã biến nông nghiệp truyền thống thành tài sản du lịch bằng việc xây dựng các “tuyến du lịch nông sản” (Agritourism Routes) theo từng vùng.
Du khách đến đây không chỉ được tham quan quy trình sản xuất phô mai Gruyère hay rượu vang Lavaux, mà còn được trực tiếp tham gia vắt sữa bò, làm pho mát, thu hoạch nho, thưởng thức bữa ăn cùng nông dân trong khung cảnh đồng quê yên ả.
Mô hình này vừa giúp tăng thu nhập cho người nông dân, vừa quảng bá thương hiệu quốc gia thông qua các sản phẩm địa phương đạt chuẩn chất lượng châu Âu (PDO, PGI).
Liên kết cộng đồng và chia sẻ lợi ích
Điểm nổi bật trong mô hình du lịch nông thôn Thụy Sỹ là sự liên kết chặt chẽ giữa người dân, doanh nghiệp và chính quyền địa phương. Các hộ nông dân được tổ chức trong Hiệp hội Du lịch Nông thôn Thụy Sỹ (Agrotourismus Schweiz) – đơn vị có nhiệm vụ quản lý chất lượng dịch vụ, đào tạo kỹ năng, và xúc tiến thương mại cho toàn hệ thống. Nhờ có cơ chế chia sẻ lợi ích minh bạch, người dân tích cực tham gia và xem du lịch như một phần của sinh kế lâu dài chứ không phải hoạt động phụ.
Ngoài ra, chính quyền địa phương còn tạo quỹ hỗ trợ cải tạo hạ tầng nông thôn, cung cấp vốn vay ưu đãi, hướng dẫn chuyển đổi mục đích sử dụng đất linh hoạt để phát triển du lịch mà không phá vỡ sinh kế nông nghiệp truyền thống.
Tôn vinh bản sắc văn hóa và gìn giữ truyền thống
Ở Thụy Sỹ, du lịch nông thôn không chỉ là nghỉ dưỡng, mà còn là trải nghiệm văn hóa và phong tục bản địa. Từ lễ hội làm phô mai trên núi, lễ rước bò xuống đồng vào mùa thu, cho đến những phiên chợ vùng cao, tất cả đều trở thành “sân khấu sống” thu hút du khách trong và ngoài nước.
Các sản phẩm thủ công như dao Thụy Sỹ, hàng dệt len, gốm sứ truyền thống được bán ngay tại làng, tạo ra vòng tròn khép kín giữa sản xuất – trải nghiệm – tiêu dùng.
Chính nhờ sự bảo tồn văn hóa bền bỉ này, hình ảnh vùng nông thôn Thụy Sỹ luôn giữ được tính chân thực, mộc mạc nhưng đầy sức sống.
Ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số trong du lịch nông thôn
Thụy Sỹ là một trong những quốc gia sớm áp dụng chuyển đổi số vào du lịch cộng đồng. Các trang web và ứng dụng di động như MySwitzerland, Swiss Travel System hay Farm Holidays Switzerland cho phép du khách tìm kiếm, đặt chỗ, thanh toán và đánh giá trực tuyến các sản phẩm nông thôn.
Nhiều làng du lịch triển khai thẻ du lịch thông minh (Swiss Pass) tích hợp vé tham quan, phương tiện công cộng và ưu đãi tại điểm đến. Dữ liệu du khách được sử dụng để tối ưu hóa hoạt động marketing, đồng thời giảm thiểu lượng khách vượt tải vào mùa cao điểm.
Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam
Kinh nghiệm của Thụy Sỹ cho thấy, để phát triển du lịch nông thôn bền vững, cần tư duy quy hoạch tổng thể, coi nông thôn là không gian sống, sản xuất và du lịch đồng thời. Xây dựng sản phẩm đặc trưng, gắn với bản sắc địa phương và chuỗi giá trị nông sản. Tăng cường liên kết cộng đồng, chia sẻ lợi ích công bằng giữa người dân – doanh nghiệp – chính quyền. Ứng dụng công nghệ số, nâng cao năng lực quảng bá, quản lý và trải nghiệm du khách.
Việt Nam hiện có tiềm năng lớn để học tập mô hình Thụy Sỹ – đặc biệt trong các vùng trung du, miền núi hay đồng bằng ven đô – nơi văn hóa nông nghiệp và cảnh quan tự nhiên còn được bảo tồn. Nếu được quy hoạch bài bản và đầu tư đúng hướng, du lịch nông thôn Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành một trụ cột kinh tế xanh, góp phần chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp, nâng cao thu nhập và xây dựng thương hiệu quốc gia gắn với hình ảnh “Việt Nam – Đất nước của làng quê sống xanh”.
Trung tâm Thông tin du lịch
