(TITC) – Việt Nam là quốc gia nông nghiệp với khoảng 60% dân số Việt Nam sinh sống ở khu vực nông thôn. Năm 2018, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 490/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP), là một nội dung quan trọng thuộc Chương trình Mục tiêu quốc gia (MTQG) xây dựng nông thôn mới được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt năm 2010.
Triển khai hiệu quả ở các địa phương
Phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn luôn được xác định là nhiệm vụ trọng tâm trong chiến lược phát triển kinh tế – xã hội của Việt Nam. Năm 2010, Thủ tướng Chính phủ đã đã ban hành Quyết định số 800/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình Mục tiêu quốc gia (MTQG) xây dựng nông thôn mới; năm 2018, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 490/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP), là một nội dung quan trọng thuộc Chương trình MTQG xây dựng nông thôn mới.
Sản phẩm nghề đan cói Kim Sơn – Ninh Bình. Ảnh: TITC
Quan điểm của chương trình OCOP là phát triển kinh tế nông thôn theo hướng phát triển nội lực và gia tăng giá trị, chú trọng các nguồn lực tại chỗ sẵn có làm động lực phát triển kinh tế (đất đai, tài nguyên, vùng nguyên liệu địa phương, văn hóa và tri thức bản địa, khả năng sáng tạo của người dân…). Chương trình OCOP đặt trọng tâm khuyến khích các đối tượng sản xuất, kinh doanh vừa và nhỏ ở nông thôn (đặc biệt là phụ nữ, đồng bào dân tộc thiểu số và khu vực miền núi, khó khăn) phát triển sản xuất để nâng cao giá trị hàng hóa, tăng thu nhập, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp. Đồng thời, phát triển kinh tế nông thôn theo hướng tổ chức sản xuất hàng hóa theo chuỗi liên kết gần với vùng nguyên liệu địa phương, phát huy văn hóa và tri thức bản địa, nhất là chú trọng phát triển các đặc sản, làng nghề truyền thống và du lịch nông thôn.
Chương trình OCOP đã được triển khai đồng bộ ở tất cả các địa phương trên cả nước. Việc triển khai chương trình OCOP đã thúc đẩy việc tổ chức xây dựng vùng nguyên liệu địa phương gắn với chứng nhận chất lượng, đảm bảo an toàn thực phẩm; xây dựng liên kết bền vững. Bên cạnh đó, chuẩn hóa quy trình sản xuất, chế biến các sản phẩm OCOP gần với quy chuẩn, tiêu chuẩn, ứng dụng công nghệ, đổi mới sáng tạo trong sơ chế, chế biến. Đổi mới, hoàn thiện bao bì, ghi nhãn và mẫu mã sản phẩm theo yêu cầu của thị trường; xây dựng câu chuyện và thương hiệu sản phẩm…
Sản phẩm nghề thêu tay Hà Nội. Ảnh: TITC
Trong thời gian tới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ định hướng, phối hợp, chỉ đạo các địa phương tiếp tục đẩy mạnh, nâng cao chất lượng sản phẩm OCOP gắn với vùng nguyên liệu tập trung, đạt chuẩn; đẩy mạnh áp dụng công nghệ trong chế biến, chế biến sâu, hướng đến hình thành các sản phẩm OCOP theo nhu cầu thị trường, đặc biệt là thị trường xuất khẩu. Thúc đẩy sản phẩm OCOP tiếp cận theo hướng phát triển xanh, tập trung vào các tiêu chuẩn hữu cơ, kinh tế tuần hoàn… góp phần phát triển nông nghiệp xanh, bền vững, bảo vệ môi trường sinh thái. Một trong các điểm nhấn là chú trọng phát triển sản phẩm OCOP gắn với phát triển du lịch nông thôn, bảo tồn và phát huy các giá trị truyền thống, bản sắc văn hóa địa phương. Hiện cả nước đã có 382 điểm du lịch ở khu vực nông thôn được UBND cấp tỉnh công nhận là điểm du lịch, có gần 200 sản phẩm OCOP dịch vụ du lịch cộng đồng được công nhận OCOP từ 3 sao trở lên.
Những con số biết nói
Sau hơn 07 năm triển khai, Chương trình OCOP đã được triển khai đồng bộ, rộng khắp ở tất cả các địa phương trên cả nước. Đến tháng 6/2025, cả nước đã có 16.855 sản phẩm OCOP đạt 3 sao trở lên, trong đó 72,8% sản phẩm 3 sao, 26,7% sản phẩm 4 sao và 126 sản phẩm đạt tiêu chuẩn 5 sao. Cả nước có có 9.084 chủ thể OCOP, trong đó có 32,9% là hợp tác xã, 25,3% là doanh nghiệp nhỏ, 33,5% là cơ sở sản xuất hộ kinh doanh, còn lại là tổ hợp tác. Hơn 60,7% chủ thể OCOP đạt từ 3 sao trở lên có doanh thu tăng bình quân 17,6%/năm; tỷ lệ sản phẩm OCOP có giá bán tăng lên là 55,6%, giá bán các sản phẩm sau khi được chính thức công nhận OCOP tăng bình quân 12,2%.
Chương trình OCOP đặt trọng tâm khuyến khích các đối tượng sản xuất, kinh doanh vừa và nhỏ ở nông thôn, đặc biệt là phụ nữ, đồng bào dân tộc thiểu số và khu vực miền núi, khó khăn. Ảnh: TITC
Nhận thức, tư duy và năng lực của chủ thể OCOP, đặc biệt là các hợp tác xã, doanh nghiệp nhỏ và vừa đã được nâng cao về tổ chức sản xuất, quản trị chất lượng. Đã có gần 3.000 hợp tác xã có sản phẩm OCOP từng bước chuyển đổi hoạt động, thực hiện chức năng tiêu thụ sản phẩm, gắn với việc xây dựng sản phẩm có tiêu chuẩn, quy chuẩn, bao bì, nhãn mác và thương hiệu của hợp tác xã. Chương trình OCOP đã tác động tích cực, mạnh mẽ đến phát triển kinh tế ở khu vực nông thôn, góp phần chuyển đổi từ sản xuất nông nghiệp nhỏ lẻ sang sản xuất theo hướng liên kết chuỗi giá trị, xây dựng vùng nguyên liệu địa phương ổn định. Tỷ lệ chủ thể OCOP xây dựng được vùng nguyên liệu ổn định theo hướng liên kết chuỗi giá trị sản phẩm OCOP hiện đạt l48,3%.
Chương trình OCOP tác động tích cực đến phát triển kinh tế ở khu vực nông thôn, góp phần liên kết chuỗi giá trị, xây dựng vùng nguyên liệu địa phương ổn định. Ảnh: TITC
Đặc biệt, chương trình OCOP đã thúc đẩy phát triển sinh kế ở những vùng đặc biệt khó khăn và các nhóm yếu thế như đồng bào dân tộc thiểu số, phụ nữ. Tỷ lệ chủ thể OCOP mở rộng quy mô về lao động là 34,6%; tỷ lệ chủ thể OCOP là nữ giữ ổn định với khoảng 40%. Ở khu vực miền núi Bắc Trung Bộ, tỷ lệ chủ thể OCOP là nữ lên đến 50,6%; miền núi phía Bắc là 43,4%; Tây Nguyên là 45,2%. Tỷ lệ chủ thể là người dân tộc thiểu số khu vực khó khăn, miền núi chiếm 17,1%. Tỷ lệ chủ thể OCOP tham gia vào kênh siêu thị, cửa hàng tiện lợi, thương mại điện tử chiếm 57,9%. Trong giai đoạn 2021-2025, chương trình OCOP đã đào tạo hơn 70.000 lượt cán bộ, chủ thể OCOP; đồng thời tạo việc làm mới cho khoảng gần 22.000 lao động.
Trung tâm Thông tin du lịch