(TITC) – Đồng Tháp với sông nước miệt vườn, làng hoa Sa Đéc và Vườn quốc gia Tràm Chim đang chuyển từ khai thác du lịch đơn thuần sang hoạch định chiến lược để biến du lịch nông thôn thành một ngành kinh tế quan trọng, bền vững và gắn kết cộng đồng. Những văn bản chính sách gần đây của tỉnh và Trung ương đã tạo khung pháp lý, mục tiêu và một số giải pháp cụ thể để hiện thực hóa tầm nhìn đó.
Khung chính sách – từ kế hoạch của địa phương tới quyết định của Thủ tướng
Trong những năm gần đây, Đồng Tháp đã ban hành một loạt văn bản định hướng phát triển du lịch tổng thể và chuyên ngành. UBND tỉnh ban hành Kế hoạch số 203/KH-UBND (năm 2024) nhằm tăng cường quảng bá, phát triển sản phẩm và thu hút khách; kế hoạch này đặt mục tiêu cụ thể về lượng khách và doanh thu để làm thước đo kiểm soát tiến độ phát triển.
Ở tầm quốc gia, Quyết định 97/QĐ-TTg (2025) về Kế hoạch thực hiện Quy hoạch tỉnh Đồng Tháp giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến 2050 cung cấp khung pháp lý để tỉnh lồng ghép phát triển du lịch vào không gian phát triển vùng, hạ tầng và chính sách đầu tư. Văn bản này giúp Đồng Tháp kết nối chiến lược phát triển du lịch với quy hoạch đô thị – nông thôn, giao thông và phát triển vùng.
Mục tiêu chiến lược dành cho du lịch nông thôn
Phương án phát triển ngành du lịch trong quy hoạch tỉnh (được HĐND thông qua bằng Nghị quyết 61/NQ-HĐND năm 2025) chia quá trình phát triển thành các giai đoạn đến 2025, 2030 và tầm nhìn 2050, nhấn mạnh ba trụ cột: (1) phát triển sản phẩm đặc thù gắn với bảo tồn sinh thái và văn hóa, (2) nâng cao năng lực cộng đồng, doanh nghiệp du lịch địa phương, và (3) hoàn thiện hạ tầng, liên kết vùng để tăng khả năng tiếp cận thị trường.
Ưu tiên chính sách cho du lịch nông thôn – những điểm nổi bật
Phát triển sản phẩm địa phương, đa dạng hoá trải nghiệm: Đồng Tháp khuyến khích xây dựng các sản phẩm dựa trên lợi thế địa phương: du lịch sinh thái (Tràm Chim), du lịch làng nghề và làng hoa (Sa Đéc), homestay nông nghiệp, trải nghiệm nông nghiệp mùa vụ, ẩm thực miệt vườn. Việc gắn sản phẩm với chuỗi OCOP/đặc sản địa phương được coi là cách tăng giá trị cho du lịch cộng đồng.
Bảo tồn hệ sinh thái là nền tảng thu hút: Vườn quốc gia Tràm Chim là điển hình cho cách Đồng Tháp định vị du lịch gắn với bảo tồn. Chính sách nhấn mạnh quản lý tài nguyên, kết hợp bảo tồn với phát triển du lịch bền vững để vừa bảo vệ thiên nhiên vừa tạo nền tảng cho du lịch trải nghiệm.
Liên kết vùng và phát triển không gian du lịch: Tỉnh đang tổ chức phát triển sản phẩm theo 4 vùng kinh tế – du lịch, đô thị và sinh thái để tạo hành lang liên kết điểm đến, giúp khách ở lại lâu hơn và chi tiêu nhiều hơn. Quy hoạch này nhằm tránh phát triển phân mảnh, tăng hiệu quả đầu tư công và thu hút đầu tư tư nhân.
Chính sách hỗ trợ đầu tư và khuyến khích doanh nghiệp nhỏ: Các nghị quyết tỉnh đã đưa ra cơ chế hỗ trợ vốn, xúc tiến đầu tư du lịch kết hợp nông nghiệp, ưu tiên hỗ trợ các dự án du lịch cộng đồng, OCOP gắn với du lịch. Điều này nhằm khắc phục rào cản về tài chính cho các hộ dân muốn chuyển đổi hoặc tham gia chuỗi giá trị du lịch.
Kết quả đã đạt được và những con số đáng chú ý
Đến năm 2023, Đồng Tháp đã phát triển được khoảng 65 điểm tham quan du lịch nông nghiệp, du lịch cộng đồng đi vào hoạt động, trong đó có 8 homestay, 2 farmstay và hơn 40 điểm đang đầu tư để hoàn thiện.
Đến năm 2025, tỉnh có khoảng 106 điểm du lịch cộng đồng, du lịch nông nghiệp và làng nghề hoạt động thường xuyên. Tổng số sản phẩm OCOP đạt 3 sao trở lên lên tới hơn 1.000 sản phẩm, trong đó có 13 sản phẩm nhóm du lịch, đã góp phần tạo sinh kế cho người dân nông thôn.
Những số liệu này cho thấy, khu vực nông thôn Đồng Tháp không còn chỉ là sản xuất nông nghiệp đơn thuần mà đang chuyển mình thành khu vực du lịch, dịch vụ có giá trị gia tăng.
Thách thức cần khắc phục
Mặc dù chính sách tương đối đầy đủ, thực thi vẫn gặp một số khó khăn: Năng lực quản lý và nhân lực du lịch địa phương còn hạn chế (hướng dẫn viên cộng đồng, kỹ năng phục vụ, quản trị điểm đến). Hạ tầng tiếp cận điểm du lịch nông thôn (đường, bến tàu, vệ sinh công cộng) chưa đồng bộ, làm giảm trải nghiệm du khách. Rủi ro môi trường nếu phát triển không kiểm soát (áp lực lên hệ sinh thái Tràm Chim, ô nhiễm do lượng khách tăng đột biến).
Liên kết chuỗi cung ứng giữa nông nghiệp – OCOP – du lịch cần mô hình thúc đẩy thị trường và phân phối rõ ràng để làm cho sản phẩm du lịch có lợi cho nông dân. Đề xuất chính sách và bước triển khai ưu tiên
Phát triển mô hình điểm đến nông thôn mẫu (pilot): Chọn 3–5 làng/điểm (ví dụ Sa Đéc, cụm Tràm Chim – Tam Nông, Hồng Ngự) để đầu tư hoàn thiện hạ tầng cơ bản, đào tạo cộng đồng và xây dựng bộ tiêu chí du lịch bền vững làm mẫu nhân rộng.
Gói hỗ trợ kỹ thuật và tài chính cho du lịch cộng đồng với cơ chế vay ưu đãi, hỗ trợ vốn mồi và hỗ trợ kỹ thuật (marketing, chuyển đổi số, quản trị điểm đến) nhằm giúp hộ dân và hợp tác xã tham gia chuỗi du lịch.
Thắt chặt quản lý tài nguyên và giám sát môi trường bằng việc xây dựng quy chế vào/ra cho các khu nhạy cảm sinh thái, áp dụng công nghệ giám sát khách và ô nhiễm, đảm bảo quy chuẩn phục vụ để bảo tồn giá trị thiên nhiên, điều kiện quan trọng để du lịch bền vững.
Quảng bá thương hiệu vùng và liên kết vùng bằng cách tổ chức sản phẩm du lịch theo không gian 4 vùng của tỉnh, liên kết tour với các tỉnh ĐBSCL để tạo sản phẩm chuỗi (ví dụ tuyến “hoa – rừng tràm – miệt vườn”), phối hợp xúc tiến ở thị trường nội địa và quốc tế.
Đồng Tháp đang đứng trước cơ hội biến du lịch nông thôn từ lợi thế tự nhiên thành lợi thế phát triển bền vững – nếu các chính sách được triển khai đồng bộ, đặt cộng đồng là trung tâm và gắn phát triển với bảo tồn. Việc tiếp tục hoàn thiện khung chính sách, thử nghiệm mô hình điểm đến mẫu và huy động nguồn lực cho cộng đồng sẽ tạo động lực cho du lịch nông thôn Đồng Tháp thực sự trở thành ngành kinh tế quan trọng của tỉnh.
Trung tâm Thông tin du lịch
