Kể chuyện cho các sản phẩm trong Du lịch Nông thôn

Sản phẩm OCOP độc đáo: Lụa tơ sen từ làng nghề Phùng Xá

Khi sản vật không còn là hàng hóa

Chúng ta thường bước vào một hành trình du lịch với khát khao được khám phá những điều khác biệt, nhưng có một thực tế là sự rập khuôn đang xuất hiện tại các vùng nông thôn. Đi đâu ta cũng có thể bắt gặp những món quà lưu niệm na ná nhau, những quy trình sản xuất được lặp lại một cách máy móc. Chính lúc này, kể chuyện cho các sản phẩm xuất hiện như một “phép màu” để giải cứu sự đơn điệu. Một sản phẩm OCOP nếu thiếu đi câu chuyện sẽ chỉ là một món hàng hóa câm nín giữa hàng ngàn sản phẩm khác trên kệ. Nhưng khi được lồng ghép vào đó những ký ức của vùng đất, những giọt mồ hôi của người nghệ nhân và cả những huyền tích từ ngàn xưa, món đồ ấy bỗng nhiên có đời sống riêng, có nhịp đập và sức hút kỳ lạ.

Bản chất của du lịch nông thôn là bán sự kết nối. Du khách hiện đại, đặc biệt là những người trẻ khi mỏi mệt với nhịp sống đô thị, họ không tìm đến nông thôn để mua những thứ có thể tìm thấy ở siêu thị. Cái họ tìm kiếm là sự “chạm” về mặt cảm xúc. Một hũ trà Shan Tuyết cổ thụ đạt chuẩn OCOP 5 sao sẽ chỉ là trà ngon nếu người bán chỉ nói về nồng độ tanin hay quy trình sấy khô. Nhưng câu chuyện sẽ hoàn toàn khác khi du khách được nghe về những cây trà hàng trăm năm tuổi đứng hiên ngang giữa mây mù đỉnh Tây Côn Lĩnh, về đôi bàn tay thô ráp của người phụ nữ Dao chắt chiu từng búp lá trong hơi lạnh của đại ngàn. Khi đó, mỗi ngụm trà du khách nhấp môi không chỉ là vị chát ngọt, mà là cả một bầu trời văn hóa và sức sống mãnh liệt của vùng cao. Kể chuyện cho sản phẩm ở đây đóng vai trò là chiếc cầu nối tâm hồn, chuyển hóa một sản phẩm nông nghiệp đơn thuần thành một “di sản bỏ túi” mà du khách tự hào mang về.

Hơn thế nữa, kể chuyện chính là cách thức hiệu quả nhất để thiết lập một “lợi thế cạnh tranh độc bản”. Trong một thế giới mà công nghệ có thể sao chép mọi quy trình sản xuất, thì câu chuyện cá nhân và bản sắc địa phương là thứ duy nhất không thể làm giả. Câu chuyện về một làng nghề gốm không chỉ nằm ở kỹ thuật xoay bàn xoay, mà nằm ở lời tự sự của người thợ già về cách họ “xin đất” của mẹ sông, cách họ lắng nghe tiếng lửa reo trong lò để đoán định độ chín của gốm. Chính những chi tiết nhân văn và đầy tính tự sự này tạo nên giá trị thặng dư khổng lồ cho sản phẩm OCOP. Du khách không chỉ mua một chiếc bình gốm; họ mua một mảnh tâm hồn của người nghệ nhân, mua một phần ký ức của một làng nghề nghìn năm tuổi. Khi sản phẩm không còn im lặng, giá trị thương hiệu của nó sẽ tự khắc vươn ra xa hơn mọi ranh giới địa lý.

Nghệ thuật chạm vào trái tim du khách

Để kể chuyện cho các sản phẩm không chỉ là những lời quảng bá trên mặt giấy, chúng ta cần một chiến lược tích hợp sâu sắc vào toàn bộ chuỗi trải nghiệm du lịch. Kể chuyện trong du lịch nông thôn là một nghệ thuật tổng hòa, nơi người nông dân chính là nhân vật trung tâm, còn không gian làng quê là bối cảnh sống động nhất. Một sản phẩm OCOP thành công phải được kể bằng mọi giác quan: từ thiết kế bao bì mang hơi thở bản địa, không gian trưng bày đậm chất nghệ thuật, cho đến giọng nói trầm bổng của người hướng dẫn viên địa phương.Tất cả phải tạo nên một dòng chảy cảm xúc nhất quán, dẫn dắt du khách đi từ tò mò đến thấu hiểu và cuối cùng là sự trân trọng tuyệt đối.

Đáng chú ý là trong bối cảnh chuyển đổi số, “lời tự sự” của sản phẩm OCOP cần được nâng tầm bằng công nghệ để chạm đến trái tim của du khách mọi lúc, mọi nơi. Việc tích hợp mã QR trên bao bì sản phẩm không chỉ để truy xuất nguồn gốc khô khan, mà phải là một cánh cửa mở ra những thước phim tư liệu sống động về vùng nguyên liệu, những đoạn podcast kể về sự tích của món ăn hay những hình ảnh 360 độ về quy trình chế biến thủ công. Công nghệ khi ấy không làm cho du lịch trở nên lạnh lẽo, mà trái lại, nó kéo dài trải nghiệm và tạo nên một mối liên kết vô hình nhưng bền chặt giữa khách hàng và điểm đến.

Tuy nhiên, linh hồn của ‘kể chuyện văn hóa” vẫn phải bắt đầu từ con người – những “người kể chuyện” chân chất giữa xóm làng. Chúng ta cần đào tạo người nông dân cách kể lại câu chuyện của chính đời mình, của mảnh vườn mình một cách tự nhiên và truyền cảm nhất. Không cần những mỹ từ cầu kỳ, chính sự thật thà, sự am tường về từng gốc cây, kẽ lá mới là thứ khiến du khách cảm động. Khi người nông dân hiểu được giá trị văn hóa của hạt gạo, miếng bánh mình làm ra, họ sẽ kể chuyện bằng lòng tự hào dân tộc. Lòng tự hào ấy chính là “chất xúc tác” mạnh mẽ nhất để chuyển hóa sản phẩm OCOP từ một món quà lưu niệm thành một biểu tượng của niềm tin và sự trân quý.

Bên cạnh đó, kể chuyện phải được kết nối chặt chẽ với các hoạt động trải nghiệm thực tế để tạo thành một chuỗi giá trị hoàn chỉnh. Du khách không chỉ nghe kể về lụa tơ tằm, họ phải được nghe tiếng tằm ăn dâu như tiếng mưa rơi, được tận tay chạm vào những kén tằm vàng óng và thử sức mình trên khung cửi cổ. Khi câu chuyện được “nhúng” vào trải nghiệm thực tế, nó sẽ in đậm vào trí nhớ của du khách hơn bất kỳ lời quảng cáo nào. Đây chính là cách chúng ta tạo ra một sự lan tỏa tự nhiên: du khách sau khi trở về sẽ lại trở thành những người kể chuyện tiếp theo cho gia đình, bạn bè, tạo nên một hiệu ứng truyền thông truyền miệng vô giá cho du lịch nông thôn.

Du lịch nông thôn Việt Nam đang sở hữu một kho tàng những câu chuyện chưa được kể. Mỗi ngôi sao trên sản phẩm OCOP là một niềm tự hào, nhưng mỗi câu chuyện đằng sau ngôi sao đó mới là sức mạnh để du lịch cất cánh. Đã đến lúc chúng ta phải học cách kể chuyện bằng cả trái tim và trí tuệ, để mỗi hạt lúa, mỗi chén trà hay mỗi tấm lụa quê hương đều mang trong mình sức mạnh kỳ diệu: sức mạnh của sự thấu cảm.

Hãy để kể chuyện cho các sản phẩm biến du lịch nông thôn thành một cuộc trở về đầy xúc cảm, nơi mỗi du khách không chỉ mang về những món quà lưu niệm, mà còn mang về cả một tâm hồn Việt Nam rạng rỡ và đậm đà bản sắc. Chỉ khi đó, giá trị thương hiệu quốc gia mới thực sự được bồi đắp từ những gốc rễ sâu bền nhất của làng quê và mỗi người nông dân sẽ thực sự trở thành những người thắp lửa cho tương lai xanh của đất nước.

Trung tâm Thông tin du lịch