(TITC) – Đền Hùng (Phú Thọ) là trung tâm tâm linh quốc gia, thu hút hàng triệu lượt khách mỗi năm. Tuy nhiên, phần lớn du khách chỉ dừng chân ngắn ngủi, chưa tạo ra giá trị kinh tế bền vững cho địa phương. Giải pháp chiến lược cho Du lịch Đất Tổ không thể chỉ dựa vào sức hút của di tích, mà phải nằm ở việc tạo ra chuỗi giá trị tích hợp: gắn kết mạch nguồn tâm linh với chiều sâu văn hóa của các làng nghề truyền thống và sự độc đáo của ẩm thực bản địa. Việc này không chỉ kéo dài thời gian lưu trú mà còn góp phần bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa vùng Đất Tổ.
Trải nghiệm gói bánh chưng tại đình cổ Hùng Lô, xã Hùng Lô
Từ hành trình về nguồn đến hành trình trải nghiệm
Phú Thọ, vùng đất cội nguồn của dân tộc, sở hữu di sản văn hóa đồ sộ mà tâm điểm là Khu Di tích lịch sử Đền Hùng. Mặc dù Lễ Giỗ Tổ Hùng Vương thu hút lượng khách khổng lồ, thời gian lưu trú bình quân và mức chi tiêu của du khách tại Phú Thọ vẫn ở mức thấp, chủ yếu tập trung vào hương lễ và di chuyển. Để chuyển đổi từ du lịch hành hương thuần túy sang du lịch trải nghiệm đa chiều, Phú Thọ cần xây dựng một chuỗi giá trị văn hóa liền mạch, lấy Đền Hùng làm hạt nhân kết nối với các điểm tham quan, mua sắm và ẩm thực vệ tinh.
Việc gắn kết du lịch tâm linh sẽ mang lại “cơ hội vàng” cho các làng nghề truyền thống vốn đang đứng trước nguy cơ mai một. Chẳng hạn, thay vì chỉ bán sản phẩm, làng làm bánh chưng Hùng Lô cần tổ chức các workshop để du khách tự tay làm bánh gốm theo chủ đề Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương. Tương tự, tại làng mây tre đan (Phù Ninh), việc xây dựng điểm trưng bày cho phép du khách tham gia đan lát sẽ biến các sản phẩm thủ công tinh xảo thành quà lưu niệm cao cấp, thay thế hàng hóa giá rẻ. Đặc biệt, làng nghề làm bánh chưng, bánh dày cần được tích hợp trực tiếp vào tour trải nghiệm, nơi du khách được tự tay gói bánh, tìm hiểu ý nghĩa văn hóa thiêng liêng của hai loại bánh này. Để tạo sự khác biệt, Phú Thọ đang chú trọng xây dựng các “trạm dừng chân làng nghề” trên tuyến đường chính dẫn về Đền Hùng, nơi du khách không chỉ mua sắm mà còn trực tiếp trải nghiệm quy trình sản xuất, qua đó kích thích chi tiêu.
Bên cạnh đó, ẩm thực là một trong những yếu tố quan trọng nhất để giữ chân du khách. Phú Thọ sở hữu nhiều đặc sản độc đáo gắn liền với văn hóa bản địa, tiêu biểu như Thịt chua Thanh Sơn, gạo tẻ gai (Xuân Lộc), cọ ỏm, và các món ăn chế biến từ cá Lăng sông Đà. Từ đó, thành phố đang tích cực xây dựng Thương hiệu Ẩm thực Đất Tổ bằng cách tiêu chuẩn hóa các món ăn đặc trưng, gắn nhãn mác rõ ràng về nguồn gốc và chất lượng. Khuyến khích phát triển các nhà hàng, quán ăn theo phong cách kiến trúc truyền thống, sử dụng hoàn toàn nguyên liệu sạch tại chỗ là một ưu tiên để cung cấp trải nghiệm ẩm thực chân thực. Du khách sẽ được thưởng thức bữa cơm truyền thống nguồn cội mang đậm dấu ấn miền trung du. Đặc biệt, việc tổ chức các tour tham quan vùng trồng nguyên liệu (vườn chè, khu nuôi cá lăng, khu trồng lúa cổ truyền) trước khi thưởng thức thành phẩm giúp du khách hiểu sâu sắc hơn về quy trình sản xuất sạch. Việc tích hợp này biến sản phẩm du lịch Đền Hùng từ thăm viếng thành trải nghiệm và cảm nhận sâu sắc về văn hóa và cuộc sống của người dân Phú Thọ.
Chiến lược phát triển
Dù có nhiều tiềm năng, việc gắn kết du lịch tâm linh với làng nghề và ẩm thực Phú Thọ vẫn phải đối mặt với những thách thức không nhỏ. Cụ thể, nhiều làng nghề và cơ sở ẩm thực nhỏ lẻ chưa đáp ứng được tiêu chuẩn phục vụ du lịch; sản phẩm thủ công còn đơn điệu, thiếu tính sáng tạo và không đồng đều về chất lượng. Thêm vào đó, các điểm đến (Đền Hùng, làng nghề, nhà hàng) vẫn hoạt động độc lập, thiếu sự liên kết chặt chẽ trong tour tuyến và truyền thông. Mặc dù khu vực Đền Hùng đã được đầu tư, nhưng đường sá dẫn đến các làng nghề truyền thống vẫn còn hạn chế, thiếu điểm nghỉ chân chất lượng.
Để giải quyết các vấn đề trên, Phú Thọ cần triển khai một chiến lược phát triển đồng bộ và dài hạn. Trước hết, cần nghiên cứu thực hiện Chính sách “Một điểm đến – nhiều trải nghiệm” bằng cách xây dựng các gói du lịch trọn gói kết nối Đền Hùng với ít nhất 2-3 làng nghề và 1-2 nhà hàng đặc sản. Ví dụ điển hình là Tour “Về Đất Tổ – về nguồn cội hạt gạo” (Đền Hùng – Làng làm Bánh Dày – Trải nghiệm Tát cá sông Đà).
Song song đó, việc áp dụng công nghệ để nâng cao chất lượng sản phẩm OCOP và thủ công là bắt buộc: thiết kế, nâng cấp mẫu mã sản phẩm làng nghề theo hướng hiện đại nhưng vẫn giữ hồn cốt truyền thống. Đồng thời, hỗ trợ các làng nghề đăng ký nhãn hiệu tập thể để bảo vệ thương hiệu.
Cùng với đó, Phú Thọ cũng cần tích cực đẩy mạnh công tác đào tạo nguồn nhân lực du lịch cộng đồng. Tổ chức các lớp tập huấn kỹ năng đón tiếp, ngoại ngữ và đặc biệt là kỹ năng kể chuyện cho người dân làng nghề. Người dân không chỉ là người bán hàng mà còn là “đại sứ văn hóa” của địa phương. Cuối cùng, Chuyển đổi số cần được áp dụng rộng khắp, xây dựng bản đồ số và ứng dụng du lịch thông minh, giúp du khách dễ dàng tìm kiếm thông tin về các làng nghề, nhà hàng ẩm thực được chứng nhận chất lượng. Thậm chí, việc sử dụng công nghệ VR/AR để quảng bá lịch sử các làng nghề trên nền tảng số sẽ mang lại trải nghiệm tương tác cao.
Việc gắn kết du lịch tâm linh Đền Hùng với các làng nghề truyền thống và ẩm thực địa phương chính là chìa khóa để khai mở tiềm năng kinh tế du lịch Phú Thọ. Đây không chỉ là chiến lược kinh doanh dịch vụ mà còn là giải pháp bảo tồn văn hóa bền vững. Khi du khách chi tiền cho sản phẩm của làng nghề, họ trực tiếp hỗ trợ kinh tế cho nghệ nhân, giúp các giá trị truyền thống có thêm động lực để tồn tại và phát triển. Bằng cách xây dựng thành công chuỗi giá trị này, Phú Thọ sẽ chuyển mình từ một điểm đến hành hương ngắn ngủi thành một trung tâm văn hóa – trải nghiệm hấp dẫn, xứng đáng với vị thế là vùng Đất Tổ của cả dân tộc.
Trung tâm Thông tin du lịch
