(TITC) – Nằm khiêm tốn trên một con phố nhỏ trên đường Hoàng Dư Khương, phường Hòa Hưng, TP. Hồ Chí Minh, Bảo tàng Y học cổ truyền Việt Nam là điểm đến đặc biệt dành cho những ai yêu thích tìm hiểu về lịch sử ngành y cổ truyền dân tộc. Dù diện tích chỉ khoảng 600 m², nhưng bên trong bảo tàng lại lưu giữ cả một kho tàng văn hóa – y học đồ sộ với hơn 3.000 hiện vật quý giá, phản ánh hành trình phát triển hàng ngàn năm của y học cổ truyền Việt Nam.
Bộ sưu tập nậm đựng thuốc cổ trong bảo tàng. Ảnh: TITC
Người khai sinh bảo tàng – ông Lê Khắc Tâm, vốn hoạt động trong lĩnh vực dược phẩm và sớm nuôi dưỡng niềm đam mê với thuốc Nam, thuốc Bắc. Ngay từ thuở trẻ, ông đã gắn bó với nghề và nhận ra rằng y học cổ truyền không chỉ là một phương thức chữa bệnh, mà còn chứa đựng tinh hoa văn hóa, tri thức dân gian của người Việt qua nhiều thế kỷ. Chính điều ấy đã thôi thúc ông ấp ủ ý tưởng xây dựng một bảo tàng chuyên biệt. Sau nhiều năm miệt mài sưu tầm, nghiên cứu và xây dựng, đến năm 2007, bảo tàng chính thức đi vào hoạt động.
Ấn tượng đầu tiên khi bước vào bảo tàng là không gian kiến trúc mang đậm dấu ấn truyền thống. Toàn bộ phần nội thất được phục dựng từ một căn nhà cổ ở Hà Nội. Các nghệ nhân đã kỳ công tháo dỡ từng cột gỗ, viên gạch, mái ngói và vận chuyển vào TP.HCM để dựng lại nguyên vẹn phong cách nhà Việt xưa. Từng chi tiết đều được chế tác tỉ mỉ, từ những bức phù điêu, kết cấu gỗ cho đến bộ sưu tập nội thất cổ, tạo nên một không gian trầm mặc và giàu giá trị nghệ thuật.
Du khách tham quan phòng trưng bày các Danh y. Ảnh: TITC
Kho hiện vật trưng bày tại bảo tàng vô cùng đa dạng, có niên đại kéo dài từ thời kỳ đồ đá đến hiện đại. Nổi bật là bộ sưu tập các dụng cụ bào chế thuốc như dao cầu, thuyền tán dùng để cắt và nghiền dược liệu, trong đó có những hiện vật khoảng 2.500 năm tuổi. Một số dao cầu đặc biệt được mang về từ quê hương thiền sư Tuệ Tĩnh và đại danh y Hải Thượng Lãn Ông, những người có đóng góp lớn cho y học Việt Nam.
Ngoài ra, bảo tàng còn sở hữu bộ sưu tập cân, chày cối và các dụng cụ bào chế thuốc xưa. Chày cối bằng đá của người Việt cổ, chày đồng và cân tiểu ly thời Pháp thuộc hay những bộ triện gỗ để in đơn thuốc đều góp phần tái hiện sinh động quá trình bào chế thuốc qua từng thời kỳ. Nổi bật nhất phải kể đến bộ ấm sắc thuốc với nhiều kiểu dáng và xuất xứ khác nhau, được sưu tầm từ Hà Đông, Hội An, Lái Thiêu và nhiều địa phương khác.
Giữa trung tâm bảo tàng là bàn thờ hai vị tổ ngành y, Tuệ Tĩnh và Hải Thượng Lãn Ông, được trang trí trang trọng với hoành phi, câu đối sơn son thếp vàng gợi nhớ không gian thờ tự trong các gia đình Việt xưa. Bên phải là phòng trưng bày 15 danh y Việt Nam, gồm những bức tranh sơn son thếp vàng tái hiện chân dung cùng đóng góp của họ cho nền y học cổ truyền từ thế kỷ XIII đến XIX.
Không gian bảo tàng còn gây ấn tượng bởi hệ thống cầu thang gỗ đen tuyền, được chạm trổ tinh xảo và mất đến 3 năm để hoàn thiện. Thậm chí thang máy cũng được ốp gỗ và khắc họa hoa văn truyền thống, tạo sự đồng bộ trong thiết kế. Ở mỗi tầng, du khách sẽ bắt gặp những khoảng xanh nhỏ với cây thuốc, thảo mộc và cách trang trí mang tính thư giãn rất đặc trưng.
Một trong những tác phẩm nổi bật là Việt Nam Bách Gia Y, được chạm khắc bằng gỗ, ghi lại tên tuổi 100 danh y từ thế kỷ XII đến XX. Đặc biệt ấn tượng là bức tranh cẩn xà cừ mô tả y học cổ truyền trong đời sống cộng đồng Việt qua hình ảnh phố Thuốc Bắc, chợ Bến Thành, kinh thành Huế và hồ Gươm, tác phẩm đã được ghi nhận kỷ lục Guinness Việt Nam. Bên cạnh đó, chủ nhân bảo tàng còn dày công hệ thống hóa các nhóm cây thuốc, động vật, khoáng chất dùng làm thuốc một cách khoa học giúp người xem dễ dàng tiếp cận kiến thức.
Sau khi tham quan, du khách còn có thể trực tiếp trải nghiệm quy trình bào chế thuốc như cắt thuốc, tán thuốc hay nếm thử dược liệu. Bảo tàng cũng cung cấp dịch vụ khám chữa bệnh đông y và bán thuốc, mang đến một trải nghiệm trọn vẹn từ truyền thống đến thực hành thực tế.
Trung tâm Thông tin du lịch
