(TITC) – Giữa đại ngàn Tây Nguyên, làng Kép (còn gọi là Kép 1, Kép 2) thuộc xã Ia Ly, tỉnh Gia Lai từ lâu đã trở thành “trái tim văn hóa” của người Jrai với nghề điêu khắc gỗ dân gian độc đáo. Làng Kép mang đến sắc thái nghệ thuật riêng, đậm bản sắc Tây Nguyên, gắn liền với đời sống tinh thần, tín ngưỡng và những câu chuyện được truyền qua nhiều thế hệ.
Nghề tạc tượng ở làng Kép có lịch sử lâu đời, gắn chặt với các nghi lễ quan trọng như dựng nhà rông, làm nhà mồ và đặc biệt là lễ bỏ mả. Với người Jrai, nghệ nhân điêu khắc được xem như những “người kể chuyện của buôn làng”, sở hữu khả năng sáng tạo được tin rằng do thần linh ban tặng. Tượng gỗ không chỉ phục vụ trang trí mà còn mang ý nghĩa thiêng liêng, thể hiện niềm tin về thế giới bên kia, nơi linh hồn người đã khuất tiếp tục sinh hoạt, trú ngụ và kết nối với cộng đồng.
Một trong những điểm đặc sắc nhất của nghệ thuật điêu khắc làng Kép chính là sự phong phú về chủ đề và hình tượng. Trên các hệ thống nhà mồ, du khách có thể bắt gặp những bức tượng mô phỏng đời sống thường nhật: người mẹ ôm con, cặp vợ chồng sum vầy, người đánh chiêng, hình ảnh con thú quen thuộc… Bên cạnh đó, người Jrai còn táo bạo đưa vào nghệ thuật của mình những biểu tượng hiện đại như đôi tình nhân đi xe máy hay cầu thủ bóng đá tạo nên sự giao thoa độc đáo giữa truyền thống và hơi thở của cuộc sống đương đại.
Nguyên liệu làm tượng chủ yếu là các loại gỗ quen thuộc trong vườn nhà như gỗ mít, muồng đen, xoài, chôm chôm, bồ kết… Việc sử dụng gỗ rừng bị hạn chế nên người dân ưu tiên tận dụng nguồn gỗ có sẵn. Quá trình chế tác vẫn giữ nguyên tính thủ công khi nghệ nhân chỉ dùng những dụng cụ thô sơ như rìu, dao rựa, đục… nhưng tạo ra những đường nét khỏe khoắn, chân thực và đầy cảm xúc.
Đến làng Kép, du khách không chỉ được chiêm ngưỡng nghệ thuật điêu khắc mà còn được sống trong không khí văn hóa cộng đồng đậm chất Tây Nguyên. Một trong những trải nghiệm ấn tượng nhất chính là tham quan khu nhà mồ – nơi hội tụ hàng chục tượng gỗ sinh động, mỗi bức tượng là một câu chuyện, một lát cắt của đời sống và niềm tin tâm linh. Không gian ấy tạo nên cảm nhận sâu sắc về vòng đời, về sự kết nối giữa con người và thiên nhiên – thế giới tâm linh của người Jrai.
Làng Kép ngày càng trở thành điểm đến hấp dẫn cho những ai yêu thích du lịch cộng đồng và muốn tìm hiểu văn hóa bản địa. Du khách có thể tham gia các tour trải nghiệm được người dân tổ chức như xem múa xoang, nghe cồng chiêng – di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại. Không khí rộn ràng bên bếp lửa, tiếng chiêng ngân vang xuyên qua màn đêm đại ngàn mang đến cảm giác vừa linh thiêng vừa ấm áp.
Ngoài ra, du khách cũng có cơ hội khám phá nhà rông – biểu tượng văn hóa của người Jrai và tham gia các hoạt động thủ công truyền thống như dệt thổ cẩm. Dù không phải nghề chính của làng, nhưng dệt thổ cẩm vẫn là dấu ấn quan trọng trong đời sống sinh hoạt và trang phục bản địa. Những sản phẩm do chính bàn tay phụ nữ Jrai tạo nên luôn mang màu sắc rực rỡ và họa tiết đầy ý nghĩa.
Không chỉ vậy, mỗi chuyến ghé thăm làng Kép còn là cơ hội để du khách mang về những tác phẩm tượng gỗ độc đáo. Mỗi bức tượng đều chứa đựng giá trị tinh thần sâu sắc, là món quà lưu niệm đầy bản sắc, khiến người nhận cảm nhận được hơi thở núi rừng Tây Nguyên.
Với sự kết hợp giữa bảo tồn văn hóa truyền thống và khai thác du lịch cộng đồng một cách bền vững, làng Kép đang dần khẳng định vị trí của mình trên bản đồ du lịch Gia Lai. Nơi đây không chỉ lưu giữ nghề điêu khắc gỗ đặc sắc của người Jrai mà còn mở ra không gian trải nghiệm văn hóa sống động cho du khách muốn khám phá Tây Nguyên từ những điều chân thực nhất.
Trung tâm Thông tin du lịch
